Unutulma Hakkı ve Cezası: İnternetten Haber ve Arama Sonucu Kaldırma, 5651 m.9 İptali Sonrası Yollar, KVKK m.7 ve TCK 138 (2026)
Son güncelleme: 14.10.2026 · Yazar: Av. Coşkun Genç, İstanbul Bilişim Suçu Avukatı
Kısa cevap: Unutulma hakkı, üstün bir kamu yararı yoksa güncelliğini yitirmiş haber ve kişisel verilerin internetten kaldırılmasını, anonimleştirilmesini ya da arama motoru sonuçlarından çıkarılmasını isteme hakkıdır. Anayasa Mahkemesi bu hakkı Anayasa'nın 5., 17. ve 20. maddelerinden türetmektedir. 5651 sayılı Kanun m.9 iptal edildiğinden, 10.10.2024'ten beri kişilik hakkı ihlalleri için sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenememektedir. Güncel yollar şunlardır: içerik sağlayıcıya ihtar, arama motoruna ve KVK Kuruluna başvuru, özel hayat ihlallerinde 5651 m.9/A uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığına başvuru ve asliye hukuk mahkemesinde TMK m.24-25'e dayalı dava. “Cezası” konusunda ise eski bir haberi kaldırmayan yayıncıya doğrudan uygulanacak bir hapis cezası yoktur. Kanunen silme yükümlülüğü bulunanlar için TCK m.138, Kurul kararına uymayan veri sorumlusu için idari para cezası söz konusudur.
Unutulma Hakkı Nedir ve Hangi Hukuki Dayanağa Sahiptir?
Unutulma hakkı Türk mevzuatında ayrı bir maddeyle düzenlenmemiştir. Bu hak, yargı kararlarıyla şekillenmiştir. İlk kapsamlı tanım, akademik bir kitapta mağdurun adının rumuzlanmadan yayımlanmasına ilişkin uyuşmazlıkta Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından yapılmıştır:
Unutulma hakkı; üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan geçmişte yaşanılan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlemesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir.
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2014/4-56, K.2015/1679, T.17.06.2015
Hukuk Genel Kurulu aynı kararda bu hakkın yalnızca dijital veriler için değil, kamunun kolayca ulaşabildiği her ortamdaki kişisel veriler için de kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi ise N.B.B. başvurusunda (B. No: 2013/5653, 03.03.2016) unutulma hakkını Anayasa'nın 5., 17. ve 20. maddelerinin doğal bir sonucu olarak kabul etmiştir. Bu başvuruda gazete arşivinde 14 yıldır duran uyuşturucu haberinin kaldırılmaması nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
Hangi Haberler Unutulma Hakkı Kapsamında Kaldırılabilir?
Her eski haber kaldırılamaz. Haber arşivleri de basın özgürlüğünün koruması altındadır. Anayasa Mahkemesi somut olayda tartılacak ölçütleri şöyle sıralamıştır:
Bu durumda bir İnternet haberinin unutulma hakkı kapsamında İnternet'ten çıkarılabilmesi için yayının içeriği, yayında kaldığı süre, güncelliğini yitirme, tarihsel bir veri olarak kabul edilememe, kamu yararına katkısı (toplumsal açıdan haberin değeri, haberin geleceğe ışık tutan niteliği) habere konu kişinin siyasetçi veya ünlü olup olmadığı, haber veya makalenin konusu, bu bağlamda haberin olgusal gerçekler ya da değer yargısı içerip içermediği, halkın ilgili veriye yönelik ilgisi gibi hususların her somut olay açısından incelenmesi gerekmektedir.
— Anayasa Mahkemesi (Genel Kurul), N.B.B. Başvurusu, B. No: 2013/5653, T.03.03.2016, § 50
Mahkeme haberin tamamen silinmesi yerine kişiyle haber arasındaki bağlantıyı kuran verilerin silinmesi, haberin anonimleştirilmesi veya bir kısmına erişimin engellenmesi gibi daha ölçülü yöntemlerin de benimsenebileceğini vurgulamıştır. Uygulamada beraatle sonuçlanmış soruşturma haberleri, üzerinden uzun süre geçmiş adli olaylar ve kamusal kimliği olmayan kişilere ilişkin içerikler en güçlü talepleri oluşturur.
5651 Sayılı Kanun 9. Madde İptal Edildi mi? Erişim Engeli Hâlâ İstenebilir mi?
Evet, iptal edildi. Uzun yıllar kişilik hakkı ihlallerinde en hızlı yol, 5651 sayılı Kanun m.9 uyarınca sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istemekti. Anayasa Mahkemesi bu maddenin tamamını iptal etmiştir. Karar 10.01.2024 tarihli ve 32425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, iptal dokuz ay sonra, 10.10.2024'te yürürlüğe girmiştir. Mevzuat bilgi sistemindeki konsolide metne göre 14.10.2026 itibarıyla yerine yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Buna karşılık özel hayatın gizliliğine ilişkin 9/A maddesi yürürlüktedir. Bu maddenin “Kurum” ibareleri 7590 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) “Başkanlık” olarak değiştirilmiştir:
5651 sayılı Kanun – Madde 9 ve Madde 9/A (güncel hâli)
Madde 9 – İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi (Değişik: 6/2/2014-6518/93 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 tarihli ve E.: 2020/76; K.: 2023/172 sayılı Kararı ile )
Madde 9/A – Özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi (Ek: 6/2/2014-6518/94 md.)
(1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.
(2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.
(3) Başkan, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir.
(4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır.
(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.
(...)
9/A yalnızca özel hayatın gizliliği ihlallerini kapsar. Örneğin mahrem fotoğraf veya sağlık bilgisi bu kapsamdadır. Gerçeğe uygun ama eskimiş bir suç haberi kural olarak şeref ve itibar meselesidir ve bu yolla kaldırılamaz.
Unutulma Hakkı Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
| Yol | Dayanak | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|
| İçerik sağlayıcıya ihtar (haber sitesi) | TMK m.24, KVKK m.11 | Her durumda ilk adım; dava ve tazminat için de önemlidir |
| Arama motorundan indeksten çıkarma | KVKK m.7, 11, 13-14; Kurul K.2020/481 | Ad-soyad aramasında çıkan eski sonuçlar |
| KVK Kuruluna şikâyet | KVKK m.14-15 | Veri sorumlusu reddederse veya 30 gün içinde cevap vermezse |
| Erişim engeli (özel hayat) | 5651 m.9/A | Mahrem içerik; Başkanlık + 24/48 saat hâkim onayı |
| Asliye hukuk davası, ihtiyati tedbir | TMK m.24-25, HMK m.389 | Kaldırma, saldırının önlenmesi, manevi tazminat |
KVK Kurulu 23.06.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararıyla arama motorlarını veri sorumlusu olarak kabul etmiştir. Kurula göre kişi ad-soyad aramasında çıkan sonuçların indeksten çıkarılması için önce arama motoruna başvurmalıdır. Talep reddedilirse veya cevap verilmezse Kurula şikâyet edilebilir. Kurul, kişinin hakları ile kamunun bilgi edinme menfaati arasında denge testi uygular. Yargı yoluna da doğrudan başvurulabilir. Haber sitesine yönelik taleplerde ise KVKK m.28/1-c'deki ifade özgürlüğü istisnası gündeme gelir. Bu durumda asıl yol hukuk mahkemesidir. Yargıtay, ihtara rağmen kaldırılmayan eski haber için manevi tazminat da verilmesi gerektiğine hükmetmektedir:
Somut olayda, dava konusu haberlerin unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gereken yayınlar olduğu, habere konu adli olaya bağlı davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği, haberlerin halen yayında durmasına yönelik bir kamu yararı bulunmadığı, eldeki dava açılmadan önce davacının ihtarname yolu ile davalı taraftan haberlerin yayından kaldırılmasını talep ettiği, ihtarname tebliğ edilmesine rağmen haberlerin yayından kaldırılmadığı, davacının unutulma hakkının ihlal edildiği, kişilik haklarına saldırı nedeniyle davacı yararına bir miktar manevi tazminata karar verilmesi gerekirken bu talebin reddedilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
— Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/5140, K.2025/14576, T.23.10.2025
Unutulma Hakkının Cezası Var mı? TCK 138 Ne Zaman Uygulanır?
“Unutulma hakkı cezası” aramalarının cevabı abartılmamalıdır. Eski bir haberi kaldırmayan yayıncı ya da arama motoru için doğrudan öngörülmüş bir hapis cezası yoktur. AYM tarafından iptal edilen 5651 m.9'daki hâkim kararını uygulamayan sorumlu için öngörülen adli para cezası da maddenin iptaliyle ortadan kalkmıştır. Ceza hukuku ancak şu dar alanda devreye girer:
5237 sayılı TCK – Madde 138 ve 6698 sayılı KVKK – Madde 7 ve 17/2
TCK m.138 – Verileri yok etmeme. (1) Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir. (2) (Ek: 21/2/2014-6526/5 md.) Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
KVKK m.7/1. Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.
KVKK m.17/2. Bu Kanunun 7 nci maddesi hükmüne aykırı olarak; kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler 5237 sayılı Kanunun 138 inci maddesine göre cezalandırılır.
- TCK 138, hukuken silme yükümlülüğü doğmuş veriyi silmeyen kişiyi cezalandırır. Bu kişi bir veri sorumlusu, kamu görevlisi veya CMK uyarınca imha yükümlülüğü olan görevli olabilir. CMK m.134 (AYM tarafından iptal edildi; iptal 25.02.2027'de yürürlüğe girer, 14.10.2026 itibarıyla yeni düzenleme yok) ve m.135 kapsamında imhası gereken kayıtlar 138/2 kapsamındadır. Basın arşivinde kalan, ifade özgürlüğü kapsamında yayımlanmış bir haber kendiliğinden bu suçu oluşturmaz.
- TCK 136, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesini cezalandırır (2-4 yıl). Ancak bu suç ayrı bir hukuka aykırılık şartına bağlıdır ve “unutulma hakkı cezası” değildir (TCK 135-136 rehberi).
- İdari para cezası: KVK Kurulunun silme veya indeksten çıkarma kararını yerine getirmeyen veri sorumlusuna KVKK m.18/1-c uyarınca idari para cezası verilir; Kanun'daki 25.000 TL–1.000.000 TL'lik taban tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından 2026 yılında uygulanan tutarlar bu rakamların üzerindedir.
- Tazminat: İhtara rağmen içeriği kaldırmayan yayıncı aleyhine TMK m.24-25 ve TBK m.58 uyarınca manevi tazminat istenebilir.
Önemli düzeltme: Bazı kaynaklarda unutulma hakkının ceza hukukundaki karşılığının doğrudan TCK 138 olduğu yazılmaktadır. Bu ifade abartılıdır. TCK 138, kanunla belirlenmiş bir silme yükümlülüğünün ihlalini cezalandırır. Unutulma hakkına dayalı talepler ise somut olayda menfaat dengesine göre karara bağlanır. Yükümlülük çoğu zaman ancak bu karardan sonra kesinleşir.
9. maddenin iptalinden sonra kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenemediğinden, kişiler bakımından fiilen Basın Kanunu m.14'teki cevap ve düzeltme hakkı, KVKK başvurusu ve TMK m.24-25'e dayalı hukuk davası kalmaktadır; kanaatimizce bu alanda yeni bir yasal düzenleme gereklidir. Hakkınızda çıkan eski bir haberin yanında kişisel verileriniz hukuka aykırı biçimde ele geçirilmiş veya yayılmışsa Siber Güvenlik Kanunu ve bilişim sistemine girme yazılarımız da yol gösterici olabilir.
İstanbul'da Unutulma Hakkı ve Bilişim Hukuku Avukatı
Coşkun Genç Hukuk Bürosu; eski haberlerin kaldırılması, arama motoru sonuçlarının indeksten çıkarılması, KVK Kurulu şikâyetleri, 5651 m.9/A başvuruları ve kişilik hakkı davalarında İstanbul'da, özellikle Kartal'daki Anadolu Adliyesi ve İstanbul Adliyesinde hizmet vermektedir. Beraatle sonuçlanmış bir soruşturmaya ilişkin haberlerin kaldırılması için bilişim hukuku hizmetlerimizi inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Önemli: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyanız için bir avukattan destek alınız.