Son dönemde "kart mağdurlarına af geliyor" başlıklarıyla gündeme gelen düzenleme, aslında Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (kamuoyundaki bilinen adıyla "12. Yargı Paketi") kapsamında Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158. maddesine eklenen bir fıkradır. Bu yazıda düzenlemenin kapsamını, kimlerin yararlanabileceğini, dosyası istinaf/Yargıtay veya infaz aşamasında olanlar için getirilen geçiş hükümlerini ve IBAN dolandırıcılığı soruşturmalarıyla bağlantısını açıklıyoruz.

12. Yargı Paketi'nde Dolandırıcılık Suçuna İştirakte Ne Değişiyor?

TCK'nin nitelikli dolandırıcılığa yönelik 158. maddesine eklenen fıkraya göre; dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla,

• Kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını, ya da
• Banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları,

başkasına vermek fiili ile sınırlı olması hâlinde, verilecek ceza yarı oranında indirilecektir. Bu düzenleme, dolandırıcılık şebekelerinin işleyişinde sıkça karşılaşılan; kendi banka hesabını veya kartını bir bedel karşılığında ya da bilmeden başkasına kullandıran, ancak dolandırıcılık eylemini bizzat planlamayan veya icra etmeyen kişilerin sorumluluğunu, eylemin ağırlığıyla orantılı hâle getirmeyi amaçlamaktadır.

"Kart Mağdurlarına Af Geliyor" İddiası Doğru mu?

Hayır. Basında ve sosyal medyada sıkça "af" olarak anılsa da, düzenleme teknik olarak bir af değil, sınırlı bir ceza indirimidir. İndirimden yararlanabilmek için failin iştirakinin yalnızca kart/hesap bilgisi veya aracı verme fiiliyle sınırlı olması gerekir; parayı fiilen çeken, organize eden veya dolandırıcılık eylemini bizzat gerçekleştiren failler bu indirim kapsamı dışındadır. Bu ayrım, isnat edilen fiilin niteliğine göre büyük önem taşır; bu nedenle hakkınızda böyle bir suçlama varsa dosyanızdaki somut iştirak şeklinin doğru tespit edilmesi belirleyicidir.

Dolandırıcılık Suçu Nasıl Oluşur? Yargıtay CGK Kararı Ne Diyor?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2018/139 E., 2021/317 K. sayılı ve 29/06/2021 tarihli kararına göre, mal varlığının yanında irade özgürlüğünün de korunduğu dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için şu unsurların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

"1) Failin bir takım hileli davranışlarda bulunması, 2) Hileli davranışların mağduru aldatabilecek nitelikte olması, 3) Failin hileli davranışlar sonucunda mağdurun veya başkasının aleyhine, kendisi veya başkası lehine haksız bir yarar sağlaması, şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Fail kendisi veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bilerek ve isteyerek hileli davranışlar yapmalı, bu davranışlarla bir başkasına zarar vermeli, verilen zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve zarar da nesnel ölçüler göz önünde bulundurularak belirlenecek ekonomik bir zarar olmalıdır."

Bu unsurların dosyanızda somut olarak nasıl değerlendirildiği, hem esas ceza miktarını hem de yeni düzenlemeden yararlanıp yararlanamayacağınızı doğrudan etkiler.

Dosyası İstinafta veya Yargıtay'da Olanlar İçin Ne Olacak?

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık maddeleri uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, eklenen fıkranın uygulanacağı kişilerin durumu şu şekilde ele alınacaktır:

• Dosyası bölge adliye mahkemesi (BAM) ceza dairelerinde bulunanlar hakkında bozma kararı verilecek ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilecektir.
• Dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunanlar ise gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine iletilecektir.

İnfaz Aşamasındaki Hükümlüler İçin Etkin Pişmanlık (TCK m. 168) Fırsatı

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılıktan hüküm verilmiş olup dosyası infaz aşamasında olan ve haklarında TCK'nin etkin pişmanlığa ilişkin 168. maddesi uygulanmamış hükümlülerden, eklenen fıkranın uygulanacağı kişiler; mağdurun uğradığı zararı, mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse, TCK m. 168/2'deki "kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilen etkin pişmanlıkta cezanın yarısına kadar indirim" hükmünden yararlanabilecektir.

Bu 6 aylık süre içinde, mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar, fıkra uyarınca infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecektir. Bu hükümler; kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla hüküm verilmiş olup kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kesinleşen hükümler bakımından da uygulanacaktır.

IBAN Dolandırıcılığında Hesap/Kart Bilgisini Verenler Neden Sorumlu Tutuluyor?

IBAN dolandırıcılığı soruşturmalarında dolandırıcılık şebekeleri, mağdurdan elde ettikleri parayı doğrudan kendi hesaplarına değil, genellikle başkalarına ait banka hesaplarına veya kartlarına yönlendirir. Bu nedenle soruşturma makamları, paranın aktarıldığı hesabın gerçek kullanıcısının kim olduğunu ve hesap sahibinin bu kullanım için bilgi/araç sağlayıp sağlamadığını araştırır. Hesabını veya kartını bilerek ya da bir menfaat karşılığında başkasına kullandıran kişiler, dolandırıcılığa iştirakten sorumlu tutulabilir — tıpkı "patates hat" veya üzerine kayıtlı hatların suçta kullanılması dosyalarında olduğu gibi. İşte 12. Yargı Paketi'ndeki yeni fıkra, tam da bu profildeki — yani dolandırıcılığı organize etmeyen, sadece hesap/kart bilgisini veren — kişilerin cezasını yarı oranında indirmeyi hedeflemektedir.

Bu tür dosyalarda savunmanın odaklanması gereken nokta, failin somut olarak hangi fiili gerçekleştirdiğinin; yani yalnızca hesap/kart bilgisi mi verdiğinin, yoksa dolandırıcılık eylemine aktif katılıp katılmadığının doğru tespit edilmesidir. Bu noktada bazı teknik veriler, iştirakin kapsamını ve derecesini ortaya koymada belirleyici rol oynayabilir.