Telekomünikasyon yoluyla işlenen suçlarda, hattın fiilî kullanıcısını ortaya koymak için yalnızca suç anına ilişkin iletişim kayıtları yeterli değildir. Suç tarihinden belli bir süre öncesine ve sonrasına ait dönemi kapsayan HTS kayıtlarının celbi; kullanım alışkanlığının ve olağan iletişim çevresinin tespiti için önemlidir. Bu yazıda, Yargıtay'ın bu konudaki ölçütlerini ve dönem tercihlerini inceliyoruz.

Geniş Zaman Penceresi Neden Gerekli?

Karşılıklı arama trafiği, şüpheli ile irtibatlı kişilerin belirlenmesine; görüşme tarihlerinin baz istasyonu verileriyle birlikte değerlendirilmesi ise mekânsal tutarlılığın sınanmasına imkân verir. Bu geniş zaman penceresi, "hat başkası tarafından kullanıldı" savunmasının doğrulanması veya çürütülmesi bakımından da elzemdir.

Örneğin hattın suç tarihinden aylar önce de aynı kişilerle görüştüğünün tespiti, kullanım alışkanlığına ilişkin güçlü bir veri sunar; suç anına özgü ani bir kullanım değişikliği ise hattın el değiştirdiğine işaret edebilir. Dolayısıyla iki yönlü zaman dilimiyle istenen kayıtlar, delillerin bütüncül değerlendirilmesini ve maddi gerçeğe daha güvenilir biçimde ulaşılmasını sağlar.

Yargıtay Hangi Süreleri Yeterli Görüyor?

Yargıtay'ın kararlarında tek tip bir süre bulunmamakta; süre, somut olayın ihtiyacına göre belirlenmektedir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2020/2631 E., 2021/2370 K. sayılı ve 24/02/2021 tarihli kararında; hattın olaydan bir ay önce ve sonrası arama-aranma kayıtlarının temin edilerek görüştüğü kişilerin kollukça kapsamlı araştırılmasını istemiştir.

Uyuşturucu madde ticaretine ilişkin bir dosyada Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2020/22695 E., 2022/10968 K. sayılı ve 01/11/2022 tarihli kararıyla; olay tarihinden önce ve sonra birer haftalık dönemi kapsar şekilde görüşme ve baz istasyonlarını gösterir HTS kayıtlarının getirtilmesini yeterli görmüştür.

Buna karşılık tehdit suçuna ilişkin bir yargılamada Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 2015/31632 E., 2017/6281 K. sayılı ve 22/05/2017 tarihli kararında; suç tarihinden önceki ve sonraki üçer aylık döneme ilişkin kayıtların alınması gerektiğine hükmetmiştir.

Hatta Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2021/24589 E., 2024/1825 K. sayılı ve 19/02/2024 tarihli kararında süre dahi belirtmeden; suçta kullanılan ve başka bir şahıs adına kayıtlı hattın olay tarihinden önceki ve sonraki dönemleri kapsar şekilde HTS kayıtlarının getirtilmesini istemiş, bu araştırma yapılmadan kurulan mahkûmiyet hükmünü eksik araştırma nedeniyle bozmuştur.

HTS Kayıtları Sanığın Savunmasını Doğrulamak İçin Kullanılabilir mi?

Evet; iki yönlü HTS araştırması, sanığın kendi beyanlarının denetlenmesinde de kullanılmaktadır.

Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 2016/18010 E., 2018/15849 K. sayılı ve 06/12/2018 tarihli kararında; sanığın suç tarihinde söz konusu telefon hattını kullanmadığını savunması karşısında, suç tarihinde kendi adına kayıtlı hatların GSM operatörlerinden öğrenilmesini, ifadesinde kullandığını bildirdiği hat ile birlikte tespit edilen diğer numaraların suç tarihi ve saatlerinde hangi baz istasyonunu kullanarak görüşme yaptıklarının HTS raporlarıyla belirlenmesini ve sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesini istemiş; eksik kovuşturma ile kurulan hükmü bozmuştur.

HTS Kayıtlarının Kapsayacağı Süreyi Kim Belirler?

Suç tarihinden önceki ve sonraki dönemlere ilişkin hangi süreyle arama ve baz istasyonu kayıtlarının celp edileceği, somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdirindedir. Bu süreyi katı bir zaman dilimiyle sınırlamak, ceza yargılamasının pratiği açısından doğru olmaz. Savunma tarafı açısından önemli olan; dosyada istenen dönemin, hattın kullanım alışkanlığını gerçekten yansıtacak genişlikte olup olmadığını denetlemek ve gerekiyorsa ek dönem talep etmektir. Kayıtların dar tutulması çoğu zaman sanık aleyhine eksik bir tablo oluşturur ve Yargıtay tarafından bozma nedeni yapılmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

HTS kayıtları geriye dönük kaç yıl alınabilir?

Operatörlerin trafik verilerini saklama yükümlülüğü mevzuatta öngörülen sürelerle sınırlıdır; bu nedenle talep edilecek dönem dosyanın ihtiyacına göre gecikmeden belirlenmelidir.

Sadece suç günündeki kayıtlarla mahkûmiyet verilebilir mi?

Yargıtay, hattın fiilî kullanıcısının tespiti için suç tarihinden önceki ve sonraki dönemlerin araştırılmamasını birçok kararında eksik inceleme saymıştır.

Sanık kendi lehine HTS celbi isteyebilir mi?

Evet. Savunma, hattın başkası tarafından kullanıldığını ortaya koymak için daha geniş döneme ilişkin kayıtların ve baz istasyonu verilerinin getirtilmesini talep edebilir.

HTS talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Talebin reddine ilişkin ara karara karşı gerekçeli itirazlar tutanağa geçirtilmeli; eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması hâlinde bu husus istinaf ve temyiz aşamalarında bozma nedeni olarak ileri sürülmelidir.