- AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
- E-Posta Adresi[email protected]
Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 4 fıkra · ~4 dk okuma
CMK 100, tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük şartlarını, katalog suçları ve tutuklama yasağını düzenler.
Resmî Metin
Tutuklama nedenleri
Madde 100– (1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.
(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.
b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
1. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
2. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,
Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.
(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:
a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. (Ek:6/12/2019-7196/58 md.) Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
3. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
4.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87),
5. İşkence (madde 94, 95)
6. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
7. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
8.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),
9. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
11. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
12. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),
b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.
f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.
g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.
h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar.
i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama suçu.
j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama suçu.
k) (Ek:10/10/2024-7528/35 md.) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumlarında yönetici, öğretmen, usta öğretici, yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen projelerde öğretici/öğretmen veya rehber danışman; özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici olarak görev yapanlar ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî eğitim kurumları ve özel öğretim kurumlarında ders ücreti karşılığı ders okutanlara ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenlere karşı görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama suçu.
(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.
Değişiklik notları (6)
- 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “olguların” ibaresi “somut delillerin” şeklinde değiştirilmiştir.
- 8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu fıkraya “hususunda” ibaresinden sonra gelmek üzere “somut delillere dayanan” ibaresi eklenmiştir.
- Bu bende 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle, (2) ve (5) numaralı alt bentlerinden sonra gelmek üzere, sırasıyla (3) ve (7) numaralı alt bentler eklenmiş ve diğer alt bent numaraları buna göre teselsül ettirilmiştir.
- 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, (1) numaralı alt bentten sonra gelmek üzere (2) numaralı alt bent eklenmiş ve diğer alt bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.
- 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “Silahla işlenmiş kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent e)” ibaresi “Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f)” şeklinde değiştirilmiştir.
- 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “veya” ibaresi “suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.
Açıklama
CMK 100. madde, kesin hükümden önce kişi özgürlüğüne yönelik en ağır koruma tedbiri olan tutuklamanın maddi şartlarını belirler. Tutuklama kararı verilebilmesi için üç unsurun birlikte bulunması gerekir:
- Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller (6526 sayılı Kanunla olgu ibaresi yerine somut delil ibaresi getirilmiştir),
- bir tutuklama nedeni,
- tutuklamanın işin önemi, beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olması.
Tutuklama nedenleri: İkinci fıkraya göre kaçma, saklanma veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ile delilleri yok etme, gizleme, değiştirme ya da tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı girişimi hususunda kuvvetli şüphe tutuklama nedeni sayılabilir. Üçüncü fıkrada sayılan katalog suçlarda ise somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, CMK sisteminde tutuklamanın zorunlu değil hâkimin takdirine bağlı olduğunu; katalog suç hâlinde dahi bunun değişmediğini vurgulamaktadır. Anayasa Mahkemesi de suç işlendiğine dair kuvvetli belirtiler ortaya konulmadan verilen tutuklama kararlarında kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar vermektedir; tutuklama kararlarında şüphenin ve tutuklama nedenlerinin olgusal temellerle gösterilmesi gerekir. Bu yönüyle madde, gerekçe yükümlülüğünü düzenleyen CMK 101 ile birlikte uygulanır.
Tutuklama yasağı: Dördüncü fıkraya göre yalnızca adli para cezasını gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilemez. Tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmadığı da her somut olayda değerlendirilmelidir.
İlgili Yargı Kararları – CMK m.100 uygulaması
İçtihat özetiKuvvetli suç şüphesi somut olarak ortaya konulmadan verilen tutuklama, kişi hürriyetini ihlal eder.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2023/91838, T. 27.05.2025İhlal
Anayasa Mahkemesi, suç işlendiğine dair kuvvetli belirtilerin yeterince ortaya konulmadan tutuklama tedbiri uygulanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Kuvvetli suç şüphesi şartı, tutuklamanın hukukiliğinin temel ölçütüdür.
Karardan alıntı
“Mahkememiz çoğunluğu, suç işlendiğine dair kuvvetli belirtilerin yeterince ortaya konulmadığı gerekçesiyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.”
İçtihat özeti100. madde şartları bulunsa bile tutuklama zorunlu değildir; karar hâkimin takdirindedir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2021/298, K. 2022/791, T. 08.12.2022
Kurul, CMK'da tutuklamanın zorunlu olmadığını, 100. maddedeki şartların varlığında dahi tutuklama kararı verilip verilmemesinin hâkimin takdirinde olduğunu belirtmiştir. Katalog suç hâlinde de kuvvetli şüphe sebepleri varsa tutuklama nedeninin gerçekleştiği kabul edilebilir; bu durum takdir yetkisini ortadan kaldırmaz.
Karardan alıntı
“Görüldüğü gibi CMK’da tutuklamada zorunluluk yerine hâkimin takdirine dayanan bir sistem getirilmiştir. Bunun sonucu olarak CMK’nın 100. maddesinde sayılan bütün koşulların varlığı hâlinde bile tutuklama kararı verilip verilmemesi hâkimin takdirindedir.”
İçtihat özetiTutuklamanın 'somut delillere dayanma' şartı belirli ve öngörülebilir olup Anayasa'ya uygundur.
Anayasa Mahkemesi (Norm Denetimi)
E. 2021/96, K. 2022/8, T. 26.01.2022
Anayasa Mahkemesi, 7331 sayılı Kanunla 100/3'e eklenen somut delillere dayanan ibaresini incelemiş; tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, tutuklama nedeni ve ölçülülüğün birlikte arandığını belirtmiştir. Kuralın belirli ve öngörülebilir olduğu, kanunilik şartını taşıdığı sonucuna varılmıştır.
Karardan alıntı
“5271 sayılı Kanun’un 100. maddesinin numaralı fıkrasına göre tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması, bir tutuklama nedeninin bulunması ve ölçülülük ilkesine uyulması gerekir.”
İçtihat özetiTutuklama kararında kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni ve ölçülülük somut olarak gösterilmelidir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2021/232, K. 2022/415, T. 07.06.2022
Kararda 100. madde ile 6352 sayılı Kanunla değişen 101. madde birlikte ele alınmış; tutuklama kararlarında kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı ve tedbirin ölçülülüğünün gösterilmesi gerektiği hatırlatılmıştır.
Karardan alıntı
“Tutuklama, 5271 sayılı CMK'nın "Koruma Tedbirleri"nin yer aldığı dördüncü kısmının ikinci bölümünde düzenlenmiş olup”
İçtihat özetiSuç işlendiğine dair kuvvetli belirti gösterilmeden tutuklama, Anayasa 19/3'e aykırıdır.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2020/16865, T. 18.05.2021İhlal
Anayasa Mahkemesi, suç işlediğine dair kuvvetli belirtiler ortaya konulmadan tutuklama tedbiri uygulanmasını Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı bulmuştur. Tutuklamanın hukukiliği iddiası bu fıkra kapsamında incelenmiştir.
Karardan alıntı
“Açıklanan gerekçelerle suç işlediğine dair kuvvetli belirtiler ortaya konulmadan tutuklama tedbirinin uygulanması nedeniyle başvurucunun Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası bağlamında, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”
İçtihat özetiTutuklama kaçma veya delil karartmayı önleme amacıyla verilir; katalog suçlarda tutuklama nedeni varsayılabilir.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2016/65239, T. 09.01.2020
Anayasa'nın 19. maddesi ve CMK 100 uyarınca tutuklama kararının kaçma veya delil karartma tehlikesini önleme amacıyla verilebileceği belirtilmiştir. Katalog suçlarda kuvvetli şüphe bulunması şartıyla tutuklama nedeninin varsayılabileceği açıklanmıştır.
Karardan alıntı
“Maddede ayrıca işlendiği konusunda kuvvetli şüphe bulunması şartıyla tutuklama nedeninin varsayılabileceği suçlara ilişkin bir listeye yer verilmiştir .”
İçtihat özetiTutuklama için kuvvetli şüphe ve tutuklama nedeninin yanında beklenen cezayla ölçülülük de aranır.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2014/1197, T. 13.09.2017
Tutuklamanın şartlarının 100. maddede düzenlendiği; kuvvetli şüphe ve bir tutuklama nedeni bulunmasının yanında işin önemi ve beklenen ceza ile ölçülülüğün de arandığı vurgulanmıştır.
Karardan alıntı
“Aynı maddede işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemeyeceği de belirtilmiştir.”
İçtihat özetiTutuklama ancak kuvvetli şüphe ve kaçma ya da delil karartma gibi bir tutuklama nedeni varsa mümkündür.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2013/5046, T. 05.11.2015
Kararda kişinin ancak kuvvetli şüphe olguları ve bir tutuklama nedeni bulunması hâlinde tutuklanabileceği; kaçma ile delil karartma ve baskı tehlikesinin tutuklama nedenleri olduğu açıklanmıştır. Katalog suçlarda tutuklama nedeninin varsayılabileceği de belirtilmiştir.
Karardan alıntı
“100. maddeye göre kişi ancak hakkında suç işlediğine dair kuvvetli şüphelerin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde tutuklanabilir.”
İçtihat özeti100. madde tutuklama ölçütünü, nedenlerini, katalog suçları ve tutuklama yasağını sistematik biçimde düzenler.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2015/2851, K. 2016/3143, T. 29.02.2016
Daire, 100. maddenin birinci fıkrasının tutuklama ölçütünü, ikinci fıkrasının temel tutuklama nedenlerini, üçüncü fıkrasının katalog suçları, dördüncü fıkrasının ise tutuklama yasağını düzenlediğini sistematik olarak açıklamıştır.
Karardan alıntı
“2 nci fıkrasında ise, tutuklama nedeni olarak öngörülen temel esaslar sayılmış,”
İçtihat özetiDosya kanun yolundayken ilk derece mahkemesinin CMK 100'e dayanarak verdiği tutuklama kararının kanuni dayanağı yoktur.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru, Genel Kurul)
E. 2023/95649, T. 16.12.2025İhlal
Anayasa Mahkemesi, CMK 112'nin adli kontrol yükümlülüklerine uyulmaması hâlinde ilk derece mahkemesine tutuklama yetkisi tanıdığını, ancak kanun yolu aşamasında 100. madde kapsamında tutuklama kararı vermesine imkân tanıyan açık bir hüküm bulunmadığını belirtmiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince bu aşamada CMK 100 uyarınca verilen tutuklama kararı kanuni dayanaktan yoksun bulunmuştur.
Karardan alıntı
“Bu konuda açık bir hüküm bulunmadığından ilk derece mahkemesince 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesi kapsamında verilen tutuklama kararının da kanuni bir dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.”
İçtihat özetiİlk ifadeden yıllar sonra kaçma şüphesi ve adli kontrolün yetersizliği somut olarak gösterilmeden verilen tutuklama ölçüsüzdür.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2020/5156, T. 10.03.2021İhlal
Anayasa Mahkemesi, başvurucunun ilk ifadesinin alınmasından yaklaşık üç yıl sonra verilen tutuklama kararında kaçma şüphesine ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağına ilişkin somut olgulara yer verilmediğini tespit etmiştir. Bu koşullarda tutuklamanın gerekli olduğu söylenemeyeceğinden tedbir ölçüsüz bulunmuştur.
Karardan alıntı
“Dolayısıyla somut olayın koşullarında başvurucu hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü olmadığı değerlendirilmiştir .”
İçtihat özetiKuvvetli şüphe bulunsa bile tutuklama nedenleri ve ölçülülük olgularla gösterilmezse tutuklama Anayasa 19/3'e aykırıdır.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2020/39792, T. 14.01.2025İhlal
Anayasa Mahkemesi, kuvvetli suç şüphesi ön koşulu gerçekleşmiş olsa dahi tutuklamanın meşru bir amacının bulunup bulunmadığının ve ölçülülüğünün ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Tutuklama nedenlerinin ve tedbirin ölçülü olduğunun olgularla ortaya konulmaması kişi hürriyeti ve güvenliği hakkını ihlal eder.
Karardan alıntı
“Bu itibarla tutuklama nedenlerinin bulunduğuna ve tedbirin ölçülü olduğuna dair olgular yeterince ortaya konmadan başvurucu hakkında tutuklama tedbiri uygulanmasının kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin olarak Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan güvencelere aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.”
İçtihat özetiKaçma veya delil karartma gibi meşru bir amacın varlığı yeterli dayanakla gösterilmeden tutuklama yapılamaz.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2021/21311, T. 26.02.2025İhlal
Anayasa Mahkemesi, tutuklamanın hukukiliğini meşru amaç ölçütü yönünden incelemiş ve kaçma ya da delil karartma tehlikesine ilişkin olguların yeterli dayanaklarla ortaya konulmadığını tespit etmiştir. CMK 100'deki tutuklama nedenlerinin somut olarak gösterilmemesi tedbiri Anayasa'nın 19/3 maddesindeki güvencelere aykırı kılar.
Karardan alıntı
“Açıklanan gerekçelerle tutuklama tedbirinin meşru bir amacının varlığına dair olgular yeterli dayanaklarla ortaya konulmadan başvurucu hakkında bu tedbirin uygulanmasının Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan güvencelere aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tutuklama için hangi şartlar gerekir?
CMK 100/1'e göre kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ile kaçma veya delil karartma gibi bir tutuklama nedeninin birlikte bulunması gerekir. Ayrıca tutuklama, işin önemi ve beklenen ceza ile ölçülü olmalıdır; Yargıtay'a göre şartlar bulunsa bile karar hâkimin takdirindedir.
Katalog suçlarda tutuklama zorunlu mu?
Hayır. Üçüncü fıkrada sayılan suçlarda, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir; ancak Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu durumda da tutuklamanın hâkimin takdirinde olduğunu belirtmektedir. Kuvvetli şüphe ve ölçülülük şartları ayrıca aranır.
Hangi suçlarda tutuklama yapılamaz?
Dördüncü fıkraya göre yalnızca adli para cezasını gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.