İkinci el eşyadan kiralık eve kadar her türlü ürün ve hizmetin ilan sitelerinde alınıp satıldığı günümüzde, sahte ilan dolandırıcılığı en yaygın bilişim suçu görünümlerinden biri hâline gelmiştir. Failler, sahibinden.com, letgo veya diğer çeşitli internet sitelerine sahte ilanlar vermekte ve bu ilanlar aracılığıyla mağdurların kendilerine ulaşmasını sağlamak amacıyla irtibat numaralarını paylaşmaktadır. Mağdurdan kapora veya ön ödeme alındıktan sonra iletişim kesilmekte, ilan yayından kaldırılmaktadır. Peki bu olaylarda fail nasıl tespit edilir?

Fail Tespitinde Delil Zinciri Nasıl Kurulur?

Bu dosyalarda kullanılan iletişim araçları genellikle başkası adına kayıtlı "patates hatlar" olduğundan, yalnızca ilanda görünen telefon numarasının abonelik kaydına bakmak neredeyse her zaman yanıltıcıdır. Doğru soruşturma bir delil zinciri kurar: İlanın yayınlandığı siteye erişimlerin IP ve port bilgileri üzerinden teknik analize tabi tutulması, soruşturmanın amacına ulaşması açısından vazgeçilmez bir adli bilişim prosedürüdür.

Bu kapsamda; ilan sitesine müzekkere yazılarak üyeliğin açıldığı IP adresi, bağlantı zamanı, üyelikte kayıtlı e-posta ve telefon bilgileri istenir; ilanda kullanılan hattın HTS kayıtları ve hangi IMEI numaralı cihazlarda kullanıldığı BTK ve operatörlerden sorulur; kaporanın gönderildiği banka hesabının kime ait olduğu ve paranın akıbeti araştırılır.

Uygulamada Fail Tespiti Nasıl İşler? Örnek Bir Soruşturma Kurgusu

Kaynak niteliğindeki bir örnek üzerinden ilerleyelim: X numaralı hat üzerinden verilen ilana güvenen mağdur, kapora göndermiş ve dolandırılmıştır. Hattın yasal sahibi tespit edilmiş; ancak bu kişinin yıllar önce hayatını kaybetmiş olduğu anlaşılmıştır. Savcılık, X hattının suç tarihinde hangi IMEI numaralı telefonda kullanıldığını BTK'dan sormuş; aynı IMEI'li cihaza başka hangi hatların takıldığı belirlenmiş ve bu hatlardan F numaralı hattın gerçek kullanıcısına ulaşılmıştır.

Eş zamanlı olarak ilan sitesinden alınan IP/port ve zaman damgası bilgisi, internet servis sağlayıcısına yazılan müzekkereyle abonelik bilgisine dönüştürülmüş; şüphelinin modem kayıtları ve cihazlarındaki ağ bağlantı verileri karşılaştırılarak dijital illiyet bağı kurulmuştur. Bu kurgu, gerçek soruşturmalarda izlenen delil toplama zincirini özetlemektedir.

İşlem ve Bağlantı Kayıtları Neden Kritik Önemde?

Delil zincirinin bir diğer halkası da işlem ve bağlantı kayıtlarıdır. İnternet üzerinden alışveriş veya ödeme yapılan firmalardan işlem kayıtlarına ve bağlantı verilerine ilişkin belgelerin temin edilmesi gerekir; 5651 sayılı Kanun kapsamında yer ve erişim sağlayıcıların log tutma yükümlülüğü, bu kayıtların hukuka uygun şekilde elde edilmesine zemin sağlar.

Günümüzde birçok internet servis sağlayıcısının CGNAT teknolojisini kullanması sebebiyle, yalnızca IP adresinin tespiti çoğu zaman yeterli olmamakta; bağlantının gerçekleştirildiği tarih ve saat bilgisiyle birlikte port numarasının da belirlenmesi gerekmektedir. Bu teknik ayrıntı gözden kaçırıldığında, ilan dosyalarında yanlış kişilerin şüpheli konumuna düşmesi dahi söz konusu olabilmektedir.

Yargıtay Eksik Araştırmaya Nasıl Yaklaşıyor?

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2024/1548 E., 2026/20 K. sayılı ve 05/01/2026 tarihli kararında; ilan sitesindeki üyeliğin hangi IP üzerinden oluşturulduğu, ilanda belirtilen e-posta adresinin kim tarafından açıldığı, kullanılan telefona ilişkin abonelik ve hat taşıma sözleşmeleri üzerinde imza incelemesi yaptırılması ve paranın gönderildiği sırada mağdura bildirilen telefonun kullanıcısının araştırılması gerektiğini belirtmiş; bu araştırmalar yapılmadan kurulan beraat hükmünü hukuka aykırı bulmuştur.

Görüldüğü gibi eksik araştırma, yalnızca sanık aleyhine değil; gerçek faillerin cezasız kalması sonucunu doğurduğunda mağdur aleyhine de bozma nedenidir.

İnternetten Dolandırıldım: Ne Yapmalıyım? (Mağdurlar İçin Yol Haritası)

Dolandırıldığınızı fark ettiğinizde vakit kaybetmeden şu adımları izlemelisiniz:

1. İlan sayfasının, yazışmaların ve ödeme dekontlarının ekran görüntülerini alın,
2. İlan linkini ve ilan numarasını kaydedin,
3. Bankanıza itiraz ve bloke başvurusu yapın,
4. Savcılığa şikâyette bulunurken IP, HTS, IMEI ve hesap araştırması taleplerinizi açıkça dile getirin.

Delillerin uçuculuğu nedeniyle log kayıtlarının saklama süreleri dolmadan harekete geçilmesi kritiktir.

Sık Sorulan Sorular

Kapora gönderdim, param geri alınabilir mi?

Erken aşamada bankaya yapılan bloke talepleri ve etkin bir ceza soruşturmasıyla paranın izinin sürülmesi mümkün olabilir; ayrıca hesap sahiplerine karşı hukuk davası yolları da değerlendirilir.

Dolandırıcının numarası başkasına kayıtlıysa dava sonuçsuz mu kalır?

Hayır. IMEI eşleştirmesi, IP/port analizi, banka kayıtları ve tanık beyanlarıyla gerçek faile ulaşılması mümkündür; Yargıtay bu araştırmaları zorunlu görmektedir.

Şikâyetimi nereye yapmalıyım?

Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğun siber suçlarla mücadele birimlerine başvurabilirsiniz; sürecin delil talepleriyle desteklenmesi için avukat yardımı almanız faydalı olur.