CMK Madde 119 – Arama kararı

Aramada sanığın kardeşi ve kardeşinin arkadaşının hazır bulunması, 119/4'te öngörülen ihtiyar heyeti veya komşulardan iki kişi şartını karşılamamaktadır. Daire, bu şekilde yapılan aramada ele geçen uyuşturucu maddelerin hukuka aykırı delil olduğu görüşünü koruyarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını yerinde görmemiştir.

Yazılı arama emrine dayanılarak yapılan ikamet aramasında hiçbir hazirun bulundurulmaması kanuna aykırı bulunmuştur. Ele geçen uyuşturucu madde hem suçun konusu hem delili olup hukuka aykırı yöntemle elde edildiğinden hükme esas alınamaz; başka delil yoksa beraat gerekir.

Savcının yazılı arama izninde gecikmesinde sakınca bulunan hâl belirtilmemiş, kararda da 119/2'ye aykırı olarak aranacak kişi, yer veya eşya açıkça gösterilmemiştir. Bu nedenle yapılan arama usul ve kanuna aykırı kabul edilmiş, usulsüz delil dışında mahkûmiyete yeterli delil bulunmadığı belirtilmiştir.

Usulüne uygun arama kararı bulunsa bile, depoda yapılan aramada ihtiyar heyeti veya komşulardan iki kişinin bulundurulmaması ve bunun nedeninin tutanakta gösterilmemesi aramayı 119/4'e aykırı kılar. Tutanakta imzası bulunan kişinin komşu veya ihtiyar heyetinden olup olmadığının anlaşılamaması da bu sonucu değiştirmez.

Suç ihbarı alınmasıyla adli alana girildiğinden kolluğun savcıya bilgi verip talimatına göre hareket etmesi gerekir. Kurul, 119. maddeye uygun arama kararı olmadan işyerinde yapılan aramayı usulsüz saymış ve elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağını belirtmiştir.

Daire, Ceza Genel Kurulu içtihadına atıfla iki arama tanığının aramanın başından sonuna kadar hazır bulunması gerektiğini belirtmiştir. Bu zorunluluğun amacı, delillerin görevlilerce yerleştirildiği yönündeki iddiaların önüne geçmek ve arama sonucunun güvenilirliğini sağlamaktır.

Arama karar veya emrinde fiilin, aranacak kişi, adres veya eşyanın ve geçerlilik süresinin açıkça gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Konut, işyeri ve kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılamayacağı belirtilmiştir.

Aramanın yazılı karar veya emre dayanması zorunlu olup sonradan yazıya geçirilen sözlü emir yeterli değildir. Hâkim veya savcının katılmadığı kapalı yer aramalarında iki tanık bulundurulması yasal zorunluluktur; aksi hâlde elde edilen delil hukuka aykırıdır.

Daire, Ceza Genel Kurulunun daha önce iki arama tanığı bulundurulmamasını sonuca etkili olmayan nispi aykırılık saydığını, ancak Anayasa Mahkemesinin 2013/6183 sayılı başvuru kararından sonra bu görüşten vazgeçildiğini açıklamıştır.

Daire, 119/4 uyarınca ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin aramanın başından sonuna kadar hazır bulunmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir. Sanığın evinde yalnız mahalle muhtarının hazır bulunduğu, sanıkla aynı evde yaşayan annesinin ise bu kişilerden sayılamayacağı aramada ele geçen uyuşturucu madde hukuka aykırı delil olup mahkûmiyete esas alınamaz.

Sanıklara ait evlerde yapılan aramalarda 119/4'e aykırı olarak tutanak tanığı bulundurulmadığı tespit edilmiştir. Bu aramalarla ele geçen uyuşturucu maddeler hukuka aykırı delil olup başkaca delil de bulunmadığından, sanıkların beraati yerine mahkûmiyetlerine karar verilmesi hukuka aykırıdır.

Daire, Ceza Genel Kurulunun 2016/18-1146 E., 2020/68 K. sayılı kararına atıfla, sulh ceza mahkemesi kararıyla işyerinde yapılan aramada ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulundurulmamasını aramanın icrası bakımından hukuka aykırı saymıştır. Bu aramayla elde edilen deliller ve bunlardan türeyen deliller hükme esas alınamaz.

Savcının yazılı arama emriyle yapılan konut aramasında hiçbir hazirun bulundurulmamış, sanık da maddelerin evine başkalarınca konulmuş olabileceğini savunmuştur. 119/4'e aykırılık delillerin sıhhatini şüpheli hâle getirdiğinden ele geçen uyuşturucu hükme esas alınamaz ve başka delil yoksa beraat kararı verilmelidir.