• AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
  • E-Posta Adresi[email protected]

CMK Madde 150 – Müdafiin görevlendirilmesi

Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 4 fıkra · ~2 dk okuma

CMK 150, isteğe bağlı ve zorunlu müdafiliği düzenler; çocuk, malul, sağır ve dilsiz ile alt sınırı beş yılı aşan suçlarda istem aranmaksızın müdafi atanır.

Resmî Metin

Müdafiin görevlendirilmesi

Madde 150– (Değişik: 6/12/2006 – 5560/21 md.)

(1) Şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi halinde bir müdafi görevlendirilir.

(2) Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık; çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir.

(3) Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada ikinci fıkra hükmü uygulanır.

(4) Zorunlu müdafilikle ilgili diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Açıklama

CMK 150. madde, şüpheli veya sanığa müdafi görevlendirilmesini düzenler ve iki ayrı sistemi bir arada içerir.

  • İsteğe bağlı müdafilik (fıkra 1): Şüpheli veya sanıktan bir müdafi seçmesi istenir; müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse, istemi hâlinde baro tarafından müdafi görevlendirilir.
  • Zorunlu müdafilik (fıkra 2): Müdafii bulunmayan şüpheli veya sanık çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz ise istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
  • Ağır suçlarda zorunlu müdafilik (fıkra 3): Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada da istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
  • Zorunlu müdafiliğe ilişkin diğer hususlar Türkiye Barolar Birliğinin görüşü alınarak çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, zorunlu müdafiliğin uygulandığı hâllerde müdafi hazır bulunmadan ifade alma ve sorgu işlemlerinin yapılamayacağını, savunma alınamayacağını, duruşma yapılamayacağını ve hüküm kurulamayacağını vurgulamaktadır. Kurul, üçüncü fıkradaki zorunluluğun alt sınırı beş yıl ve daha az olan suçları kapsamadığını da belirtmiştir.

Uygulamada en çok tartışılan konu, beş yıllık alt sınırın nasıl hesaplanacağıdır. Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, suçun yalnız temel şeklinin değil nitelikli hâllerinin ve zorunlu artırım nedenlerinin de dikkate alınması gerektiğini kabul etmektedir; örneğin silahlı terör örgütü üyeliğinde TMK 5 uyarınca zorunlu artırım, nitelikli hırsızlık ve nitelikli yaralama hâlleri bu değerlendirmede gözetilmiştir. Kanun değişikliğiyle alt sınırın beş yılı aşacak şekilde artırılması hâlinde de yargılamanın devamında müdafi atanması gerekir.

Zorunlu müdafilik hâlinde sanık açıkça müdafi istemediğini bildirse bile müdafi görevlendirilmelidir. Görevlendirilen müdafi çekilirse yeni müdafi atanmadan yargılamaya devam edilmesi de Yargıtay tarafından hukuka aykırı bulunmaktadır.

İlgili Yargı Kararları – CMK m.150 uygulaması

İçtihat özetiZorunlu müdafi istinaf aşamasında çekilmişse sanığa yeni müdafi atanmadan yargılamaya devam edilemez.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi E. 2025/3254, K. 2026/389, T. 21.01.2026

Kasten öldürmeye teşebbüs suçunda CMK 150/3 uyarınca atanan müdafi istinaf aşamasında çekilmişse, sanığa yeni bir müdafi atanarak yargılamanın sürdürülmesi gerekir. Aksi hâlde kurulan hüküm hukuka aykırıdır.

Karardan alıntı
“sanığa isnat edilen kasten öldürmeye teşebbüs suçunun zorunlu müdafii atanmasını gerektirdiği gözetilerek, sanığa yeni bir müdafii atanarak yargılamanın sürdürülmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.”
İçtihat özetiAlt sınırı beş yılı aşan nitelikli hırsızlık suçunda sanığa zorunlu müdafi atanması gerekir; aksi bozma nedenidir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi E. 2025/10109, K. 2026/387, T. 14.01.2026

6545 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrası TCK 142/2-e ve 143 kapsamındaki nitelikli hırsızlık suçunun alt sınırı beş yılı aştığından, CMK 150/3 uyarınca sanığa zorunlu müdafi atanması gerekir; bu husus bozma sebebi yapılmıştır.

Karardan alıntı
“sanığa yüklenen 5237 sayılı Kanun’un 142/2-e ve 143. maddelerinde öngörülen suçun gerektirdiği cezanın alt sınırının 5 yıldan fazla olması (...) 5271 sayılı Kanun’un 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafi atanmasının gerekmesi”
İçtihat özetiYargılama tarihinde alt sınırı beş yılı aşan suçta, suç tarihinde gerekmese de sanığa zorunlu müdafi atanmalıdır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi E. 2019/8653, K. 2025/2738, T. 12.03.2025

Suç tarihinde zorunlu müdafilik gerekmese de, 6545 sayılı Kanunla TCK 188/3'ün alt sınırının on yıla çıkarılmasından sonra yapılan yargılamada sanığa zorunlu müdafi atanmalıdır. Müdafi yokluğunda esaslı işlem olan savunmanın alınması savunma hakkını kısıtlar.

Karardan alıntı
“28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'la 5237 sayılı TCK'nın 188/3. maddesi yapılan değişiklikle hapis cezasının alt sınırının on yıl olarak değiştirildiği; buna karşın sanığa zorunlu müdafi tayin edilmediği ve müdafiin yokluğunda sanığa esaslı bir işlem olan savunması alındıktan sonra hüküm verilerek, savunma hakkının kısıtlanması”
İçtihat özetiZorunlu müdafilik yalnız alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar için geçerlidir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2022/499, K. 2023/146, T. 08.03.2023

CMK 150/3'teki zorunlu müdafilik yalnızca alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarla sınırlıdır; alt sınırı beş yıl ve daha az olan suçlar kapsam dışındadır.

Karardan alıntı
“5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesinde şüpheli veya sanık için zorunlu müdafi görevlendirilmesi, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarla sınırlandırılmış, alt sınırı beş yıl ve daha az hapis cezasını gerektiren suçlar bu kapsama alınmamıştır.”
İçtihat özetiZorunlu müdafilik hâllerinde müdafi hazır bulunmadan ifade, sorgu, savunma, duruşma ve hüküm işlemleri yapılamaz.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2016/987, K. 2021/557, T. 16.11.2021

Zorunlu müdafilik, şüpheli veya sanığın durumu ve suçun ağırlığı nedeniyle adil yargılamanın gereği olarak kabul edilmiştir. Zorunlu müdafilik hâllerinde müdafi hazır bulunmadan ifade, sorgu, savunma, duruşma ve hüküm gibi işlemler yapılamaz.

Karardan alıntı
“Zorunlu müdafiliğin uygulandığı hâllerde, müdafi seçilmeden veya görevlendirilmeden yahut seçilen ya da görevlendirilen müdafi hazır bulunmadan ifade alma ve sorguya çekme işlemleri yapılamaz, savunma alınamaz, duruşma yapılmaz ve hüküm kurulamaz.”
İçtihat özetiAlt sınırı beş yılı aşan terör örgütü üyeliğinde sanık istemese bile müdafi görevlendirilmelidir.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi E. 2022/1231, K. 2022/4115, T. 28.06.2022

Silahlı terör örgütü üyeliği suçunda TMK 5 uyarınca zorunlu artırım nedeniyle alt sınır beş yılı aştığından, sanık müdafi istemediğini beyan etse bile CMK 150/3 uyarınca müdafi görevlendirilmelidir.

Karardan alıntı
“sanığın üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçunun cezasının alt sınırı itibariyle zorunlu müdafii tayinini gerektirdiği gözetilmeden, yargılamaya devam edilerek yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”
İçtihat özetiNitelikli hâlleriyle alt sınırı beş yılı aşan kasten yaralamada zorunlu müdafi atanmadan yargılama yapılamaz.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi E. 2019/5248, K. 2019/15204, T. 11.07.2019

Nitelikli hâlleriyle birlikte alt sınırı beş yılı aşan kasten yaralama suçunda sanığa zorunlu müdafi atanmadan yargılama yapılması savunma hakkını kısıtlar ve CMK 188/1'e aykırıdır.

Karardan alıntı
“Sanığın üzerine atılı kasten yaralama suçunun TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/2-b, 87/2-son maddeleri kapsamında olup alt sınırı sekiz yıl hapis cezasından fazla olduğundan, 5271 sayılı CMK'nin 150/3. maddesinin açık hükmü karşısında sanığa zorunlu müdafi tayini gerektiğinden”
İçtihat özetiSuçun alt sınırı beş yıldan fazla değilse sanığa zorunlu müdafi görevlendirilmesi gerekmez.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi E. 2020/5706, K. 2020/13732, T. 15.10.2020

Yargılamaya konu suçun alt sınırı beş yıldan fazla değilse sanığa zorunlu müdafi görevlendirilmesi gerekmez; Daire bu nedenle tebliğnamedeki bozma görüşüne katılmamıştır.

Karardan alıntı
“yargılamaya konu suçun ise alt sınırının 5 yıldan fazla olmaması nedeniyle sanığa zorunlu müdafi görevlendirilmesine gerek olmadığı anlaşıldığından tebliğnamenin bozma görüşüne iştirak edilmemiştir.”
İçtihat özetiBeş yıllık alt sınır hesabında nitelikli hâller ve ağırlaştırıcı nedenler de dikkate alınır.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi E. 2018/1807, K. 2020/455, T. 08.06.2020

Zorunlu müdafilik için aranan beş yıllık alt sınırın tespitinde suçun yalnız temel şekli değil, nitelikli hâlleri ve ağırlaştırıcı nedenleri de dikkate alınır. Bu şartlarda sanık açıkça müdafi istemese bile müdafi görevlendirilmelidir.

Karardan alıntı
“Zorunlu müdafii tayini için gerekli olan beş yıllık hapis cezasının tespitinde ise suçun salt temel şekli değil, nitelikli halleri ve ağırlaştırıcı nedenleri de cezanın belirlenmesinde dikkate alınması gereklidir.”
İçtihat özetiZorunlu müdafilikte alt sınır, suçun nitelikli hâlleri de dikkate alınarak belirlenir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2021/35, K. 2021/473, T. 14.10.2021

Kurul, CMK 150/3'teki zorunlu müdafiliğin alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarla sınırlı olduğunu, nitelikli hâllerin hesaba katılıp katılmayacağı konusunda kanunda açıklık bulunmadığını belirtmiştir. Gece vakti nitelikli hırsızlıkta nitelikli hâl gözetilerek zorunlu müdafi atanması gerektiğini kabul etmiş; ancak içtihat değişikliğinin kesinleşmiş hükümler için olağanüstü kanun yolu açmadığını vurgulamıştır.

Karardan alıntı
“Görüldüğü üzere, 5271 sayılı CMK'nın 150/3. maddesinde şüpheli veya sanık için zorunlu müdafi görevlendirilmesi, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarla sınırlandırılmış, alt sınırı beş yıl ve daha az hapis cezasını gerektiren suçlar bu kapsama alınmamıştır.”
İçtihat özetiZorunlu müdafi, mütalaanın verildiği hüküm duruşmasında hazır bulunmalıdır; aksi savunma hakkını kısıtlar.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi E. 2023/10157, K. 2025/16828, T. 30.09.2025Bozma

Alt sınırı beş yılı aşan nitelikli hırsızlık suçunda sanığa CMK 150/3 uyarınca zorunlu müdafi atanması ve müdafiin hüküm duruşmasında hazır bulunması gerekir. Son oturuma katılmayan müdafiin esaslı işlem olan mütalaaya karşı beyanı alınmadan hüküm kurulması bozma nedenidir.

Karardan alıntı
“hükmün esasını oluşturan kısa kararın açıklandığı 09.02.2022 tarihli son oturuma katılmayan sanık müdafiinin aynı celsede esaslı bir işlem olan Cumhuriyet savcısının mütalaasına karşı beyanlarının alınmadığı anlaşılmakla; 5271 sayılı Kanun'un 188/1 ve 289/1-e-h maddelerine aykırı hareket edilerek sanığın savunma haklarının kısıtlanması Bozmayı gerektirmiş”
İçtihat özetiAlt sınırı beş yılı aşan nitelikli kasten yaralamada zorunlu müdafi atanmadan yargılama yapılamaz.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi E. 2020/3839, K. 2020/13829, T. 19.10.2020Bozma

Eşe karşı silahla işlenen ve neticesi sebebiyle ağırlaşan kasten yaralama suçunun alt sınırı beş yılı aştığından CMK 150/3 uyarınca sanığa zorunlu müdafi atanması gerekir. Müdafi atanmadan yargılama yapılması savunma hakkını kısıtlar ve CMK 188/1'e aykırıdır.

Karardan alıntı
“Sanığın üzerine atılı suçun 5237 sayılı TCK'nin 86/1, 86/3-e, 87/2,b-son maddeleri kapsamında olup alt sınırı 5 yıl hapis cezasından fazla olduğundan 5271 sayılı CMK'nin 150/3. maddesinin açık hükmü karşısında, sanığa zorunlu müdafi tayini gerektiğinden, müdafii atanmadan yargılama yapılmak suretiyle sanığın savunma hakkının kısıtlanarak CMK’nin 188/1. maddesine muhalefet edilmesi”
İçtihat özetiZorunlu müdafi atanmadan yargılanan sanığın temyiz isteminin reddi hatalı olup Başsavcılık itirazı yerindedir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi E. 2024/5046, K. 2024/6897, T. 02.05.2024

Alt sınırı beş yılı aşan nitelikli hırsızlık suçunda sanığa zorunlu müdafi atanmalı ve savunması müdafi eşliğinde alınmalıdır. Daire, bu eksikliğin bozma nedeni olduğunu gözetmeden sanığın temyiz talebinin reddedilmesini isabetsiz bularak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını yerinde görmüştür.

Karardan alıntı
“5271 sayılı Kanun’un 150/3. maddesi uyarınca sanığa zorunlu müdafi atanması ve savunmasının zorunlu müdafii eşliğinde alınması gerektiği gözetilmeden, yargılamaya devam edilerek aynı Kanun’un 188/1 ve 289/1-e maddelerine aykırı davranılması suretiyle savunma hakkının kısıtlanması”

İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sanık müdafi istemediğini söylerse zorunlu müdafi atanmaz mı?
Zorunlu müdafilik hâllerinde müdafi istem aranmaksızın görevlendirilir. Yargıtay, sanık açıkça müdafi istemediğini beyan etse bile alt sınırı beş yılı aşan suçlarda müdafi görevlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
Beş yıllık alt sınır hesaplanırken nitelikli hâller dikkate alınır mı?
Evet. Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, suçun yalnız temel şeklinin değil nitelikli hâllerinin ve zorunlu artırım nedenlerinin de dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.
Zorunlu müdafi bulunmadan kurulan hükmün sonucu nedir?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, zorunlu müdafilik hâllerinde müdafi hazır bulunmadan savunma alınamayacağını ve hüküm kurulamayacağını vurgulamaktadır. Uygulamada bu durum savunma hakkının kısıtlanması olarak bozma nedeni sayılmaktadır.
WhatsApp ile yazın