SPKn Madde 109 – Usulsüz halka arz ve izinsiz sermaye piyasası faaliyeti

Resmî Metin

Usulsüz halka arz ve izinsiz sermaye piyasası faaliyeti

Madde 109– (1) Onaylı izahname yayımlama yükümlülüğünü yerine getirmeksizin sermaye piyasası araçlarını halka arz edenler ya da onaylı ihraç belgesi olmaksızın sermaye piyasası araçlarını satanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.

(2) Sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar. Bu kişiler, bu suçun icrası kapsamında aynı zamanda birinci fıkrada tanımlanan suçu da işledikleri takdirde, sadece bu fıkrada tanımlanan suçtan dolayı cezaya hükmedilir ve ceza yarı oranında artırılır.

Açıklama

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 109. maddesi, sermaye piyasasına giriş ve faaliyet için öngörülen izin ve onay rejimini cezai yaptırımla korur. Madde iki suç tipi içerir:

Usulsüz halka arz (1. fıkra): Onaylı izahname yayımlama yükümlülüğü yerine getirilmeden sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmesi ya da onaylı ihraç belgesi olmaksızın satılması.
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti (2. fıkra): Sermaye piyasasında Kuruldan izin alınmaksızın faaliyette bulunulması. Fail aynı zamanda birinci fıkradaki suçu da işlerse yalnızca ikinci fıkradan ceza verilir ve ceza yarı oranında artırılır.

Uygulamada öne çıkan noktalar: Yargı kararlarında ikinci fıkra en çok kaldıraçlı alım satım işlemleri (forex) ve izinsiz portföy yönetimi faaliyetleri bakımından gündeme gelmektedir. Yargıtay, kaldıraçlı işlemlerin 31.08.2011'den itibaren Kurul iznine tabi sermaye piyasası faaliyeti olduğunu; yurt dışında yerleşik kuruluşların Türkiye'de yerleşik yatırımcılara yönelik izinsiz faaliyetinin de bu suçu oluşturacağını, faaliyetin kısmen Türkiye'de gerçekleşmesi veya neticenin burada doğması hâlinde suçun Türkiye'de işlenmiş sayılacağını kabul etmektedir. Yatırımcının tamamen kendi inisiyatifiyle yurt dışındaki kuruma hesap açtığı durumlar ise bu kapsamın dışında değerlendirilmiştir.

İzinsiz faaliyet yürüten kişiye bilerek yatırımcı parası toplayıp aktaranlar bakımından yardım etme (TCK 39) hükümleri tartışılabilmektedir. Yatırım vaadiyle para toplanan şikâyetlerde savcılığın olayı yalnızca dolandırıcılık açısından değerlendirmesi yeterli görülmemekte; şirketin Kurul izni bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu suçlardan soruşturma, SPKn 115 uyarınca Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır. Mülga 2499 sayılı Kanun dönemindeki eylemlerde lehe kanun değerlendirmesi yapılmalıdır.

İlgili Yargı Kararları – SPKn m.109 uygulaması

İçtihat özetiYatırım vaadiyle para toplama olayında yalnız hile yönünden inceleme yapıp m.109 suçunu araştırmamak eksik soruşturmadır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi E. 2025/5736, K. 2026/3016, T. 23.03.2026Kanun yararına bozma

Yatırım vaadiyle para toplandığı iddia edilen olayda savcılığın yalnızca hile unsuru yönünden değerlendirme yaparak kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermesi eksik soruşturmadır. Şirketin yetkilileri, hesaplar ve izin durumu araştırılarak dolandırıcılık ya da 6362 sayılı Kanun'a muhalefet suçunun oluşup oluşmadığı belirlenmelidir.

Karardan alıntı

“sonucuna göre somut olayda dolandırıcılık ya da 6362 sayılı Kanun'a muhalefet suçunun unsurlarının oluşup oluşmadığının takdir ve tayin edilmesi gerekirken”

İçtihat özetiİzinsiz faaliyet yürütene başkalarından topladığı paraları aktaranlar yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi E. 2023/18152, K. 2025/7328, T. 20.05.2025Bozma

İzinsiz sermaye piyasası faaliyetinde bulunan kişiye, kâr vaadi ve portföy yönetimi amacıyla başkalarından topladığı paraları aktaranlar, işlemlere bizzat katılmasalar da yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Suç kastı bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararları bozulmuştur.

Karardan alıntı

“izinsiz olarak sermaye piyasası faaliyetinde bulunma işlemlerine bizzat iştirak etmemekle birlikte, bu işlemlerde kullanılacak paraları temin etmek sureti ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 39/2-b maddesi uyarınca yardım eden sıfatı ile müsnet suçtan mahkûmiyetlerine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden”

İçtihat özetiKurul izni olmadan portföy yönetimi yaparak para toplayan sanık hakkında lehe olan 6362 sayılı Kanun uygulanır.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi E. 2024/768, K. 2024/8652, T. 14.10.2024

Kurul izni olmaksızın portföy yönetimi faaliyeti yürüterek piyasadan para toplayan sanık hakkında, lehe hükümler içeren 6362 sayılı Kanun uyarınca kurulan mahkûmiyet hükmünde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Karardan alıntı

“Tüm dosya kapsamına göre sanığın Sermaye Piyasası Kurulundan izni olmadığı halde portföy yönetimi faaliyetleri yürüterek piyasadan para topladığının anlaşılması karşısında”

İçtihat özetiTürkiye'deki yatırımcılara yönelik izinsiz kaldıraçlı işlem faaliyeti yürüten sanığın mahkûmiyeti yerinde bulunmuştur.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi E. 2021/11724, K. 2023/10076, T. 21.11.2023

Şirketler ve internet sitesi aracılığıyla kaldıraçlı alım satım faaliyetini Türkiye'de yerleşik yatırımcılara yönelik yürüten sanık hakkında, bozmaya uyularak kurulan mahkûmiyet hükmünün gerekçesi yasal ve yeterli bulunmuştur.

Karardan alıntı

“kaldıraçlı alım satım faaliyetini Türkiye'de yerleşik yatırımcılara yönelik gerçekleştirdiğinin anlaşılması ve anılan internet sitesini kullanarak işlem yapan yatırımcıların Türk sermaye piyasası mevzuatı koruması altında olacağı hususunun sabit olması”

İçtihat özetiSabit getiri vaadiyle para toplama iddiasında işlem izni SPK'ya sorulmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemez.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi E. 2019/13245, K. 2020/3960, T. 01.06.2020

Sabit getiri vaadiyle para alınıp piyasada değerlendirileceği iddia edilen olayda, şüphelilerin piyasada işlem yapma izni olup olmadığı Sermaye Piyasası Kuruluna sorulmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve buna yapılan itirazın reddi eksik soruşturmaya dayalıdır.

Karardan alıntı

“şüphelilerin ... Piyasalarında işlem yapma yetkisinin olup olmadığı, herhangi bir izin alıp almadıkları hususu Sermaye Piyasası Kurulu'na sorulmaksızın, izin alınmaması durumunda şüphelilerin eylemlerinin Sermaye Piyasası Kanunu 109/2. madde kapsamında kalıp kalmadığı değerlendirilmeksizin”

İçtihat özetiYurt dışı kuruluşun Türkiye'deki yatırımcılara izinsiz kaldıraçlı işlem sunması m.109/2 suçunu oluşturur.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi E. 2018/2119, K. 2018/5852, T. 09.05.2018

Kaldıraçlı alım satım işlemleri 31.08.2011'den itibaren Kurul iznine tabi sermaye piyasası faaliyetidir. Yurt dışında yerleşik kuruluşların Türkiye'deki yatırımcılara yönelik izinsiz faaliyeti 109/2'deki suçu oluşturur; yatırımcının tamamen kendi inisiyatifiyle yurt dışında hesap açması ise bu kapsamda değildir.

Karardan alıntı

“izin alınmadan Türkiye'de yerleşik kişilere/yatırımcılara yönelik kaldıraçlı alım satım işlemleri şeklinde sermaye piyasası faaliyetinde bulunulması durumunda yine 6362 sayılı Kanun'un 109/2. maddesinde tanımlı suçun oluşacağında hiçbir tereddütün olmadığı hususu sabittir.”

İçtihat özetiÜcretli üyelere internet ve SMS yoluyla yönlendirici hisse yorumu ve tavsiyesi sunmak izinsiz yatırım danışmanlığı suçunu oluşturur.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi E. 2015/4848, K. 2016/1559, T. 10.02.2016Bozma

İnternet sitesinde belirli bir ücret karşılığı üye yapılan kişilere sermaye piyasası araçlarına ilişkin yatırım kararlarını etkileyebilecek yönlendirici yorum ve tavsiyelerin iletilmesi izinsiz yatırım danışmanlığıdır. Suç tarihindeki mülga 2499 sayılı Kanun'a göre unsurları oluşan eylem nedeniyle verilen beraat kararı bozulmuştur.

Karardan alıntı

“siteye üye olunduğunda sermaye piyasası araçları ile ilgili olarak yatırımcıların karar almalarında etkili olabilecek şekilde yönlendirici nitelikteki yorum ve tavsiyelerin internet sayfaları veya cep telefonu üzerinden SMS yoluyla üyelere iletildiği”

İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

İzinsiz forex işlemi yaptırmak suç mudur?

Yargıtay, kaldıraçlı alım satım işlemlerinin 31.08.2011'den itibaren Kurul iznine tabi sermaye piyasası faaliyeti olduğunu ve Türkiye'de yerleşik yatırımcılara yönelik izinsiz yürütülmesinin 109/2'deki suçu oluşturduğunu kabul etmektedir. Yurt dışında yerleşik kuruluşlar bakımından da faaliyetin Türkiye'deki yatırımcılara yönelik olması belirleyicidir.

İzinsiz faaliyet yürüten kişiye para toplayıp gönderen kişi sorumlu olur mu?

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, izinsiz faaliyette kullanılacak paraları bilerek temin edip aktaranların, işlemlere bizzat katılmasalar da yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulabileceğini kabul ederek beraat kararlarını bozmuştur. Sorumluluk için suç kastının somut olayda tartışılması gerekir.

Bu suçlardan doğrudan savcılığa şikâyette bulunulabilir mi?

Şikâyet yapılabilir; ancak SPKn 115 uyarınca bu Kanundaki suçlardan soruşturma yapılması Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır. Yargıtay, yatırım vaadiyle para toplanan olaylarda izin durumunun araştırılmadan soruşturmanın sonlandırılmasını eksik soruşturma saymaktadır.

SPKn Madde 109 – Usulsüz halka arz ve izinsiz sermaye piyasası faaliyeti

Resmî Metin

Açıklama

İlgili Yargı Kararları – SPKn m.109 uygulaması

Sıkça Sorulan Sorular

Bağlantılar

Faaliyetler

Kurumsal