CMK Madde 217 – Delilleri takdir yetkisi

Önleme araması kararıyla iş yerinde adli arama yapılamaz. Adli arama kararı veya savcılığın yazılı emri bulunmadan yapılan aramada ele geçen eşya hukuka aykırı delildir ve CMK 206/2-a, 217/2 ve 230/1 uyarınca hükme esas alınamaz; beraat kararı netice itibarıyla doğrudur.

CMK 119/4'e aykırı olarak işlem tanıkları bulundurulmadan konut ve eklentisinde yapılan arama hukuka aykırıdır; ele geçirilen uyuşturucu madde CMK 217/2 ve 206/2-a uyarınca ispat aracı olarak kullanılamaz. Başka delil bulunmadığında mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmelidir.

Olayın tek tanığı konumundaki mağdurun duruşmada dinlenmesi, mümkün değilse daha önce alınan görüntülü ifade kayıtlarının taraflarla birlikte duruşmada izlenmesi gerekir. Duruşmada dinlenmeyen ve kayıtları izlenmeyen mağdurun beyanına dayanılarak hüküm kurulması CMK 217/1 ve 210/1'e aykırıdır.

Arama kararı veya yazılı arama izni olmadan kolluk tarafından yapılan arama usule aykırıdır. Bu yolla elde edilen delil dışında mahkûmiyeti gerektirecek başka delil yoksa sanığın beraati gerekir; mahkûmiyet kararı Kanuna aykırıdır.

Hükümden sonra dosyaya giren ve duruşmada okunup tartışılmayan bir ifade tutanağının gerekçede delil olarak kullanılması CMK 217/1'e aykırıdır. Serbest delil ve vicdani ispat sistemi keyfilik olarak anlaşılamaz; takdir akla, mantığa ve bilimsel kurallara uygun olmalıdır.

Ceza muhakemesinde maddi gerçeğe her koşulda değil, insan onuruna aykırı olmayan yöntemlerle elde edilen delillerle ulaşılması amaçlanır. CMK sisteminde hâkim kararını yalnızca duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir.

Sanığın suçlamayı inkâr ettiği bir dosyada, tutanak düzenleyicileri ve olay tanığı duruşmada dinlenmeden yalnızca soruşturma beyanlarına dayanılarak hüküm kurulamaz. CMK 210/1 ve 217/1 gereği tanıkların duruşmada dinlenmesi gerekir.

Duruşmaya getirilip hâkim huzurunda tartışılmamış bir delilin ispat gücü yoktur ve sübuta esas alınamaz. Delil serbestisi ve vicdani takdir, duruşmanın sözlülüğü ile delillerin doğrudan doğruyalığı ilkeleriyle sınırlıdır.

Hâkim, sübuta ilişkin şüphesini önüne getirilen ve kendisinin topladığı delillerle yenmeye çalışır; hükmün dayandığı delillerin ispata elverişli ve şüpheye yer bırakmayacak nitelikte olması gerekir. Yüksek de olsa bir ihtimale dayanılarak mahkûmiyet kurulması maddi gerçeğe ulaşmadan hüküm vermek ve şüpheden sanık yararlanır ilkesini çiğnemek anlamına gelir.

İspat faaliyeti sonunda hâkimin tam bir vicdani kanaate ulaşması gerekir; oluşacak bir inanç veya zan mahkûmiyet için yeterli değildir. Şüpheler yenilemiyorsa ve kesin bir kanaate varılamıyorsa şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği sanık lehine değerlendirme yapılmalıdır.

Suçsuzluk karinesi gereği mahkûmiyet için akla ve mantığa uygun gerekçelere dayanan her türlü şüphenin giderilmesi şarttır. Yenilmesi gereken, tasavvuru mümkün her şüphe değil gerekçeye dayanan şüphedir; vicdani kanaat ile şüpheden sanık yararlanır ilkesi arasında doğrudan bağ vardır.

Sanığın ikrarı dahi tek başına her durumda mahkûmiyete götüren bir delil değildir ve ihtimallere dayanan bir varsayımla mahkûmiyete ulaşılamaz. Buna karşılık beraat için olayın başka biçimde gerçekleştiğine ilişkin ihtimalin tüm boyutlarıyla kanıtlanması zorunlu değildir.