TCK Madde 220 – Suç işlemek amacıyla örgüt kurma

7499 sayılı Kanunla değiştirilen altıncı fıkra yalnızca suç işlemek amacıyla kurulan silahlı örgütler adına işlenen suçlara yönelik hale gelmiş; terör örgütü adına işlenen suçlarda m.314 uygulanacaktır. Örgüt adına suç işleme suçu için failin örgüt hiyerarşisine dahil olmaması, fiilin suç oluşturması ve örgüt adına işlenmesi gerekir. Mahkeme bu fıkrayı iptal etmiştir.

Örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca örgüt üyesi sayılarak cezalandırılmasına imkân veren düzenleme belirsizlik yaratmaktadır. Anayasa Mahkemesi, önceki içtihadından ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığını belirterek, m.220/6'nın uygulanmasından kaynaklanan müdahalelerin kanunilik şartını taşımadığına karar vermiştir.

Ceza Genel Kurulunun yerleşik içtihadına göre m.220 anlamında örgütün varlığı; en az üç kişinin, suç işleme amacıyla, hiyerarşik bir ilişki içinde, devamlı biçimde ve amaç suçları işlemeye elverişli araç ve gereçle bir araya gelmesine bağlıdır.

Yedinci fıkradaki yardım suçu için failin örgüt hiyerarşisine dahil olmaması, örgütün niteliğini bilmesi ve yardımın örgütün amacına hizmet etmesi gerekir. Yardımın örgüt tarafından fiilen kullanılması şart değildir; örgütün istifadesine sunulması ve üzerinde tasarruf imkânı bulunması suçun tamamlanması için yeterlidir.

Sanık sayısı yeterli olsa bile emir-komuta zinciri ve hiyerarşik ilişki ile süreklilik gösteren işbirliği ispatlanamıyorsa örgüt kurma suçu oluşmaz ve beraat kararı verilmelidir. Örgüt suçlarında, örgütün işlemeyi amaçladığı suçların en azından hazırlık hareketlerine ilişkin ciddi bulgu veya delil bulunmalıdır.

Örgüt üyeliği, örgütle organik bağ kurulmasını ve hiyerarşik güce tabi olmayı gerektirir. Hiyerarşiye dahil olunduğunu gösterecek çeşitlilik, devamlılık ve yoğunluk taşımayan eylemler üyelik değil, örgüte yardım suçu olarak nitelendirilmelidir.

Örgüt niteliği gereği devamlılık gerektirir; belli bir suçu işlemek için bir araya gelme iştirak iradesidir. Amaç suçların işlenmesi zorunlu olmadığından devamlılık belirlenirken öncelikle amaç suçları sürekli işleme kararlılığının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Birbirini tanımayan, aralarında bağlantı kurulamayan sanıklar yönünden örgüt suçu oluşmaz.

Örgüt soyut bir birleşme değildir; bünyesinde sıkı veya gevşek bir hiyerarşik ilişki barındırır ve bu sayede mensupları üzerinde hâkimiyet kuran bir güç kaynağına dönüşür. Gelecekte işlenmesi muhtemel suçlar etrafında fiilî birleşme yeterli olup, belirli bir suç için bir araya gelme iştirak ilişkisidir.

Akrabalık ilişkisi bulunan ve bazı olaylarda iştirak iradesi saptanan sanıklar arasında gevşek de olsa hiyerarşik ilişki, iş bölümü ve suç işleme iradesinde devamlılık tespit edilemiyorsa organize bir birliktelikten söz edilemez; örgüt kurma suçundan mahkûmiyet hukuka aykırıdır.

Suç işlemek için örgüt kurmak somut tehlike suçudur. Bu nedenle örgütün yapısı, üye sayısı ve araç-gereç bakımından amaçlanan suçları işlemeye elverişli olması aranır; elverişlilik, amaçlanan suçun niteliğine göre değerlendirilir.

Örgüt üyesinin cezalandırılması için örgüt faaliyeti kapsamında suç işlemesi şart değildir; ancak örgütün varlığına veya güçlenmesine nedensel bağ taşıyan maddi ya da manevi somut bir katkısı bulunmalıdır. Üyelik mütemadi bir suç olduğundan eylemlerde bir süre devam eden yoğunluk, süreklilik ve çeşitlilik aranır.

Örgütün varlığı için suç işlenmesi gerekmez; suç işleme amacı etrafında fiili birleşme yeterlidir ve örgüt faaliyeti kapsamında suç işlenirse fail ayrıca o suçtan da cezalandırılır. Ancak sanık ile örgütü kuran ve yöneten diğer sanıklar arasında gevşek de olsa hiyerarşik bir bağ veya suç işleme iradesinde devamlılık delillerle ortaya konulamıyorsa örgüt mensubiyeti kabul edilemez.

Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçunda fail, örgütün suç işlemek amacıyla kurulduğunu bilerek ve isteyerek üye olma iradesine sahip olmalıdır. Failin örgüt yöneticileri ve üyeleriyle ilişkisi, örgüt amacına katkısı ve dış dünyaya yansıyan hareketleri bir bütün olarak değerlendirilerek üyelik şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçuyla korunan hukuki yarar kamu güvenliği ve barışıdır. Amaç suçlar bakımından hazırlık hareketi niteliğindeki örgüt kurma fiili, kamu barışı yönünden ciddi tehlike oluşturduğundan henüz suç işlenmese de bağımsız suç olarak tanımlanmıştır; örgüt için en az üç kişinin hiyerarşik ve devamlı birlikteliği gerekir, belirli bir suç için bir araya gelme iştiraktir.