Kısa cevap: Forex şirketinde sigortalı çalışmak, tek başına dolandırıcılık suçuna iştirak edildiğini göstermez. SGK kaydı, çalışanın suçtan habersiz olduğunu da kendiliğinden kanıtlamaz. Ceza sorumluluğu değerlendirilirken kişinin gerçekte ne yaptığı, hangi bilgilere erişebildiği ve hileli işlemlere bilerek katılıp katılmadığı araştırılır. Mağdur bakımından ise para transferleri, vaat içeren yazışmalar ve platform kayıtları birlikte korunmalıdır.
Forex dolandırıcılığı dosyalarında iki soru birbirinden ayrılmalıdır: Yatırımcı gerçekten piyasa işlemi sonucunda mı zarar etmiştir, yoksa yatırım görüntüsü altında aldatılmış mıdır? Şirket çalışanı bu sürecin hangi aşamasına, neyi bilerek katılmıştır? Sağlıklı bir inceleme, şirketin genel faaliyetinden her çalışan için aynı sonucu çıkarmak yerine olayları ve kişisel katkıları somutlaştırır.
Her forex zararı dolandırıcılık değildir. “Forex dolandırıcılığı”, ayrı bir suç adı olmaktan çok, forex veya yatırım vaadi kullanılarak gerçekleştirilen hileli eylemleri anlatır. TCK m. 157 kapsamında hileli davranış, aldatma, zarar ve failin kendisine veya başkasına sağladığı yarar arasındaki bağlantı ortaya konulmalıdır. Gerçek bir yatırımın değer kaybetmesi ile hiç yapılmamış işlemlerin yapılmış gibi gösterilmesi farklıdır. [1]
Örneğin gerçeğe aykırı yetki belgeleri sunulması, yatırım yapılmadığı hâlde hesap ekranında kazanç gösterilmesi veya paranın çekilmesi için uydurma gerekçelerle yeni ödeme istenmesi hile iddiası bakımından incelenebilir. Bu belirtiler somut dosyada doğrulanmalıdır; yalnızca para çekme gecikmesi, bütün unsurların gerçekleştiğini tek başına göstermez.
Hayır. Ticaret siciline kayıt, vergi levhası veya çalışanlar için SGK bildirimi, sermaye piyasası faaliyet izninin yerine geçmez. SPK, Türkiye’de yerleşik yatırımcıların kaldıraçlı işlemlerinin Kurulca yetkilendirilmiş kuruluşlar aracılığıyla yapılması gerektiğini açıklamaktadır. Kurumun unvanıyla birlikte ilgili faaliyet yetkisi de SPK kayıtlarından kontrol edilmelidir. [3]
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti ile dolandırıcılık aynı suç değildir. 6362 sayılı Kanun m. 109/2, izinsiz faaliyeti ayrıca düzenler. Dolandırıcılık isnadı için aldatma ve diğer suç unsurları ayrıca değerlendirilir. Bir dosyada her iki suç yönünden inceleme yapılması mümkün olmakla birlikte uygulanacak hükümler, eylemlerin niteliğine göre belirlenir. [4]
Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması hâlinde TCK m. 158/1-f; şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında işlenen eylemlerde m. 158/1-h gündeme gelebilir. Birden fazla nitelikli hâlin uygulanabilirliği olayın özelliklerine bağlıdır. Yalnızca banka hesabına havale yapılmış olmasından hareketle her olayın otomatik olarak m. 158/1-f kapsamında olduğu söylenemez. [1]
Deliller üç bağlantıyı açıklamalıdır: Hangi vaatle para gönderildi, para gerçekte nereye gitti ve bu işlemleri kim gerçekleştirdi? CMK m. 217 uyarınca ispatta hukuka uygun elde edilmiş deliller esas alınır. Mağdurun veya çalışanın elindeki kayıtlarla yalnızca yetkili makamlar üzerinden temin edilebilecek veriler birbirinden ayrılmalıdır. [2]
| Delil | Neyi açıklayabilir? | Nasıl korunmalı veya istenmeli? |
|---|---|---|
| Banka dekontları ve hesap hareketleri | Gönderim zamanı, tutar, alıcı ve para akışı | Bankadan alınan belgeler saklanmalı; sonraki transferler ve gerçek kullanıcı soruşturmada araştırılmalı. |
| WhatsApp, Telegram, SMS ve e-posta | Getiri vaatleri, yönlendirmeler, ödeme talepleri ve itirazlar | Konuşma bütünü, ekler, tarih ve hesap bilgileri korunmalı; yalnız seçilmiş ekran görüntüleriyle yetinilmemeli. |
| Platform işlem ve erişim kayıtları | Emirlerin gerçekleşmesi, bakiye değişiklikleri, para çekme ve yönetici müdahaleleri | Mevcut hesap dökümleri alınmalı; sunucu kayıtları ve yetki geçmişi yetkili makamlar aracılığıyla istenmeli. |
| Reklam, internet sitesi ve belgeler | Yatırımcıya sunulan vaatler ve kurum kimliği | URL, tarih ve içerik birlikte kaydedilmeli; değişme ihtimali varsa usulüne uygun tespit değerlendirilmeli. |
| SGK, bordro, görev ve eğitim kayıtları | Çalışma dönemi, ücret düzeni ve görevin kapsamı | Resmî kayıtlarla fiilî çalışma düzeni karşılaştırılmalı. |
| CRM, şirket içi yazışma ve cihaz incelemesi | Müşteriyi yönlendiren kişi, talimat zinciri ve erişim düzeyi | Hukuka uygun muhafaza ve uzman incelemesi talep edilmeli. |
Ekran görüntüsü başlangıç bilgisi sağlayabilir; ancak içeriğin bütünlüğü, kime ait olduğu ve hangi tarihte oluşturulduğu tartışılabilir. Mümkünse özgün dosya, konuşmanın tamamı ve ilgili cihaz korunmalıdır. Banka kayıtları ve platform verileriyle eşleştirme yapılması, tek bir görüntüye dayanan anlatıdan daha kapsamlı bir inceleme sağlar.
Dosyaların asılları değiştirilmeden saklanmalı; ne zaman ve hangi kaynaktan alındıkları not edilmelidir. Teknik incelemede hash değeri dosyanın sonradan değişip değişmediğinin kontrolüne yardımcı olabilir; içeriğin baştan doğru olduğunu veya belirli bir kişi tarafından üretildiğini tek başına kanıtlamaz.
Delil toplama amacı, yetkisiz sistem erişimini veya her türlü gizli ses kaydını hukuka uygun hâle getirmez. Çalışanın erişim yetkisini aşarak veri kopyalaması, başkasının hesabına girmesi ya da kayıtları değiştirmesi ayrıca hukuki sorun doğurabilir. Elinizde hukuka uygun bulunan belgeleri korumak ve erişemediğiniz kayıtların savcılıkça getirtilmesini istemek esas alınmalıdır. Somut olayda ses kaydının hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilir. [2]
Ortak ofis bağlantılarında abonelik ile işlemi yapan kişi de ayrılmalıdır. IP, zaman, gerektiğinde port bilgisi, kullanıcı oturumu ve cihaz kayıtları birlikte incelenebilir. Konunun teknik çerçevesi için IP adresinin delil değeri hakkındaki yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sırf sigortalı çalışmak dolandırıcılık suçu oluşturmaz. TCK m. 20 gereğince ceza sorumluluğu şahsidir; başka kişilerin eylemleri çalışana yalnızca iş ilişkisi nedeniyle yüklenemez. TCK m. 21 bakımından kişinin suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi değerlendirilir. Bu nedenle çalışanın unvanı kadar fiilî görevi ve somut eylemi önemlidir. [1]
SGK hizmet dökümü, işe giriş ve çıkış tarihleri bakımından değer taşır. Ancak müşteriyle kimin konuştuğunu, sahte kazanç ekranını kimin hazırladığını veya paranın gerçekte yatırımda kullanılmadığını kimin bildiğini göstermez. Benzer şekilde sabit maaş alınması, düşük ücret veya kısa çalışma süresi tek başına kesin bir sonuç doğurmaz.
Çağrı merkezi çalışanının kullandığı metinler, müşteriye söylediği sözler ve gerçeğe aykırılıkları bilip bilmediği; muhasebe çalışanının hesaplar üzerindeki yetkisi ve transfer talimatlarına katkısı; teknik personelin ise platformdaki rolü ve müdahalelerinin amacı araştırılır. Aynı görev unvanını taşıyan iki kişinin dosyadaki durumu farklı olabilir.
TCK m. 37 kapsamında fiilin birlikte gerçekleştirilmesi ile m. 39 kapsamında suçun icrasının bilerek kolaylaştırılması ayrı değerlendirilir. Müşterilerle hiç görüşmemiş olmak her durumda sorumluluğu ortadan kaldırmaz; müşteriyle görüşmüş olmak da tek başına bilinçli katılımı ispatlamaz. Kişinin katkısı ve kastı somut delillerle ortaya konulmalıdır. [1]
Bu savunmada önemli olan yalnızca haberdar olunmadığını söylemek değil, çalışanın hangi tarihte hangi bilgiye sahip olabildiğini açıklamaktır. Bununla birlikte sanık masumiyetini ispatlamakla yükümlü değildir. CMK m. 160/2 uyarınca savcı lehe ve aleyhe delilleri toplamalıdır; suçun işlendiğinin sabit olmaması hâli CMK m. 223/2-e kapsamında beraat nedenidir. [2]
“Müşterilerin parasıyla gerçek işlem yapıldığını sanıyordum” açıklaması, suçun maddi unsurlarına ilişkin bilgiye yöneliktir. TCK m. 30/1, bu unsurları bilmeyen kişinin kasten hareket etmiş olmayacağını düzenler. Buna karşılık “Gerçekte işlem yapılmadığını biliyordum ama bunun suç olduğunu bilmiyordum” açıklaması farklıdır; fiilin haksızlığı konusunda hata, m. 30/4’teki kaçınılmazlık koşulu çerçevesinde incelenir. [1]
Dolandırıcılığın taksirli şekli ayrıca düzenlenmediğinden, yalnızca “daha dikkatli olmalıydı” denilerek dolandırıcılık kastı kabul edilemez. Öte yandan açıkça yanıltıcı işlemleri bilerek sürdürmeye ilişkin deliller varsa, bunlar “sadece çalışanım” ifadesiyle etkisiz hâle gelmez. Olası kast değerlendirmesinde de sırf şüphe duymak ile suç unsurlarının gerçekleşmesini öngörerek fiili sürdürmek ayrılmalıdır.
Örneğin yalnızca randevu kaydı oluşturan ve para hareketlerini göremeyen bir çalışanın durumu ile gerçek dışı kazanç gösterildiğini bilerek yeni ödeme isteyen kişinin durumu aynı değildir. Bu karşılaştırma bir sonuç garantisi değil, araştırmanın hangi farklara odaklanması gerektiğini gösterir. Sonradan istifa etmek önceki eylemleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz; öğrenme tarihi ve sonraki davranışlar ayrıca incelenir.
2021/41895 E., 2026/1604 K. sayılı kararda, forex işlemi için toplanan paraların piyasaya aktarılmadığı iddiası incelenmiştir. Daire; şirket defterleri, şirket bilgisayar kayıtları ve yatırımcıların bilgisayar kayıtlarının karşılaştırılmasını, platformdaki işlem ve para yatırma-çekme yetkilerinin belirlenmesini ve raporlar arasındaki çelişkilerin uzman bilirkişi heyetiyle giderilmesini istemiştir.
Kararın kapsamı: Beraat hükmü eksik araştırma nedeniyle bozulmuştur. Bu karar kesin mahkûmiyet kararı olarak sunulamaz. Ayrıca şirket yetkilisi ve ortaklarına ilişkin olup, her sigortalı çalışanın suçlu veya suçsuz sayılacağı yönünde bir kural içermez. Yazı açısından önemi, görünen hesap ekranlarının gerçek para ve işlem kayıtlarıyla karşılaştırılması gereğidir. [5]
2025/2539 E., 2025/7914 K. sayılı kararda, forex kazancı vaadiyle şirket hesabına para gönderilmesi ve uygulama üzerinden yürütülen işlemler değerlendirilmiştir. Sanığın şirket bilgilerinin ve hesaplarının rızası dışında kullanıldığı yönündeki savunması da incelenmiş; somut dosyada mahkûmiyet hükmü onanmıştır.
Kararın kapsamı: Dosyada şirket sahibi sanığın belirlenen eylemleri ve deliller esas alınmıştır. Karar, sırf bordroda yer alan bir çalışanın “haberim yoktu” savunmasının reddedilmesi gerektiğini söylemez. Çalışan açısından sonuç, kendi eylemi ve bilgi düzeyi üzerinden kurulmalıdır. [6]
Yeni para taleplerini yerine getirmeden önce işlemler doğrulanmalı; banka derhâl bilgilendirilerek transferin durumu ve uygulanabilecek işlemler sorulmalıdır. Başvuru numarası saklanmalı; transfer listesi, yazışmalar ve platform bilgileri tarih sırasıyla hazırlanmalıdır. Bankaya bildirim, paranın mutlaka geri alınacağı anlamına gelmez.
CMK m. 158 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurulabilir. Başvuruda her kişi için bilinen somut eylem açıklanmalı; platform kayıtlarının, para akışının ve ilgili dijital materyallerin araştırılması istenmelidir. İzinsiz faaliyet yönünden SPK’ya da bildirim yapılabilir. Ceza soruşturması ile zararın tahsiline yönelik hukuki yolların koşulları ayrı değerlendirilir. [2]
İfade öncesinde isnat edilen eylem, tarih ve deliller müdafi yardımıyla değerlendirilmelidir. Genel ifadeler yerine gerçek görevler, erişim yetkileri ve çalışma tarihleri açıklanmalı; lehe kayıtların getirtilmesi talep edilmelidir. Deliller silinmemeli, sonradan belge oluşturulmamalı ve diğer çalışanlarla ortak bir anlatı kurgulanmamalıdır.
Dosyanın bilişim boyutuna ilişkin genel çerçeve için bilişim sistemleri kullanılarak işlenen dolandırıcılık yazımızı inceleyebilirsiniz. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Hayır. SGK kaydı çalışma ilişkisini gösterir. Suça bilerek katılım bulunup bulunmadığı görevler, yazışmalar, erişim yetkileri ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Hayır. İzinsiz faaliyetin varlığı ile her bir çalışanın cezai sorumluluğu ayrı konulardır. Kişinin somut katkısı ve ilgili suç yönünden manevi unsur araştırılmalıdır.
Kişisel olarak para almamak tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Dolandırıcılıkta yarar başka bir kişiye de sağlanabilir. Buna karşılık yalnız maaş alınması da suç ortaklığını kanıtlamaz.
Hukuka uygun elde edilmesi, aidiyeti ve bütünlüğü değerlendirilmek kaydıyla olabilir. Konuşmanın tamamı ve özgün kayıtlar korunmalı; mümkünse diğer verilerle doğrulanmalıdır.
Para akışının izlenebilmesi, varlıkların bulunması ve uygulanabilecek hukuki yollar sonuca etki eder. Suç duyurusu veya banka başvurusu tek başına geri ödeme garantisi vermez.
Hayır. Ayrılış tarihi önemlidir; ancak önceki eylemlerin niteliği ayrıca değerlendirilir. Çalışanın ne zaman bilgi sahibi olduğu ve o tarihten sonra ne yaptığı araştırılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki değerlendirme, olayın tarihi, kişinin eylemi ve dosyadaki delillere göre yapılır.
