- AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
- E-Posta Adresi[email protected]
Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 2 fıkra · ~2 dk okuma
CMK 160, suçu öğrenen savcının derhal işin gerçeğini araştırma, şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplama ve haklarını koruma görevini düzenler.
Resmî Metin
Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi
Madde 160– (1) Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.
(2) Cumhuriyet savcısı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.
Açıklama
CMK 160. madde, soruşturma evresinin asıl yetkilisi olan Cumhuriyet savcısının temel görevini tanımlar. Savcı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez, kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar.
- Re'sen harekete geçme: Soruşturma, suç izlenimi veren hâlin öğrenilmesiyle başlar; savcı ihbar veya başka bir suretle suç izlenimi edindiğinde gecikmeksizin araştırma yapmakla yükümlüdür.
- Lehe ve aleyhe delil toplama: Savcı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil yargılamanın yapılabilmesi için yalnız şüpheli aleyhine değil, lehine olan delilleri de toplamak ve muhafaza altına almakla yükümlüdür.
- Adli kolluk: Bu görev emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle yerine getirilir.
- Şüphelinin haklarını koruma yükümlülüğü de açıkça savcıya verilmiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, savcının görevinin maddi gerçeği ortaya çıkarmak için şüphelinin lehine veya aleyhine olan bütün delilleri toplamak olduğunu, hangi yolun izleneceğinin kanunda tek tek sayılmadığını ancak mesleki birikim, içtihat ve öğretinin bu konuda yol gösterdiğini belirtmektedir.
Madde uygulamada en çok eksik soruşturmaya dayalı kovuşturmaya yer olmadığı kararları bakımından önem taşır. Yargıtay, kamera kayıtlarının, HTS ve baz istasyonu bilgilerinin, tanık beyanlarının toplanmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına yapılan itirazların reddini, kanun yararına bozma yoluyla denetlemektedir. Bilişim suçları bakımından da, sosyal medya paylaşımlarında failin tespiti için gerekli soruşturma işlemleri yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemeyeceği, fail tespit edilemezse daimi arama kararıyla zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Madde; savcının araştırma yetkilerini düzenleyen CMK 161, iddianame düzenlenmesine ilişkin CMK 170 ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile itiraza ilişkin CMK 172-173 ile birlikte uygulanır.
İlgili Yargı Kararları – CMK m.160 uygulaması
İçtihat özetiSavcı suç izlenimini öğrenir öğrenmez harekete geçmeli ve şüphelinin lehine ve aleyhine tüm delilleri toplamalıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2021/14, K. 2023/384, T. 05.07.2023
Soruşturma evresinin asıl yetkilisi Cumhuriyet savcısıdır ve suç izlenimi veren hâli öğrenir öğrenmez maddi gerçeği ortaya çıkarmak için harekete geçmelidir. Savcı şüphelinin lehine ve aleyhine olan bütün delilleri toplamakla görevlidir; izlenecek yol kanunda sayılmamış olsa da mesleki birikim ve içtihat yol göstericidir.
Karardan alıntı
“Cumhuriyet savcısının görevi maddi gerçeği ortaya çıkarmak ve adil bir yargılama yapılması için gerekli araştırmayı yaparak şüphelinin lehine veya aleyhine olan bütün delilleri toplamaktır.”
İçtihat özetiSavcı suçun işlenip işlenmediğini hemen araştırmalı ve yeterli şüpheyi toplanan delillere göre değerlendirmelidir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi
E. 2024/6094, K. 2025/5799, T. 12.05.2025
Daire, CMK 160'ın birinci ve ikinci fıkralarını esas alarak savcının suçun işlenip işlenmediğini tespit için hemen araştırmaya başlaması ve yeterli şüphe oluşup oluşmadığını toplanan delillere göre değerlendirmesi gerektiğini belirtmiştir.
Karardan alıntı
“Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu”
İçtihat özetiSosyal medyadan hakarette etkili soruşturma yapılmadan takipsizlik verilemez; fail bulunamazsa daimi arama kararı alınmalıdır.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi
E. 2022/8142, K. 2022/21559, T. 02.11.2022
Sosyal medya üzerinden işlendiği iddia edilen hakaret suçunda, yeterli ve etkili soruşturma yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemez. Fail tespit edilemezse daimi arama kararı alınarak zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmelidir.
Karardan alıntı
“şüphelinin tespitine yönelik olarak gerekli tüm soruşturma işlemleri yapıldıktan sonra, şüphelinin tespiti halinde iddianame düzenlenmesi, tespit edilemediği takdirde ise daimi arama kararı alınarak dava zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiği”
İçtihat özetiŞüphelinin hatlarına ait baz bilgileri araştırılmadan verilen takipsizlik kararı eksik soruşturmaya dayanır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi
E. 2020/1473, K. 2021/17095, T. 30.06.2021
Şüphelinin olayla ilgisi olmadığı savunması karşısında, kullandığı telefon hatlarının baz istasyonu ve sinyal bilgileri araştırılmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı eksik soruşturmaya dayanır; itiraz merciinin soruşturmanın genişletilmesine karar vermesi gerekir.
Karardan alıntı
“suç tarihinde kullanmış olduğu cep telefon numaraları belirlendikten sonra suç tarihi itibariyle baz istasyonu kayıtlarının ve sinyal bilgilerinin istenilmesi suretiyle suç tarih ve saatinde olay yerinde bulunup bulunmadığının tespitine ilişkin çalışmanın yapılması gerektiği”
İçtihat özetiŞikâyette gösterilen kayıt ve görevli kimlikleri araştırılmadan verilen takipsizlik kararı eksik soruşturmaya dayanır.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi
E. 2018/3587, K. 2019/1830, T. 22.01.2019
Şikâyette belirtilen soruşturma dosyası, olaya müdahale eden görevlilerin kimlikleri ve kamera kayıtları araştırılmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı eksik soruşturmaya dayanır.
Karardan alıntı
“tüm bu araştırmalar yapıldıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken savcılık tarafından eksik soruşturma yapılarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmaktadır.”
İçtihat özetiSuçun takipsiz bırakılmaması ilkesi gereği savcı maddi gerçeğe ulaşmak için tüm yasal yollara başvurmalıdır.
Yargıtay 16. Ceza Dairesi
E. 2016/5169, K. 2017/5423, T. 29.11.2017
CMK sisteminde suçun takipsiz bırakılmaması ilkesi geçerlidir; soruşturmayı başlatmaya yetkili olan savcı, maddi gerçeğe ulaşmak için tüm yasal yöntemlere başvurmalı ve şüphelinin lehine ve aleyhine her türlü delili toplamalıdır.
Karardan alıntı
“Cumhuriyet savcısı kendisine yapılan suç duyurusu veya şikayet üzerine suçun gerçekten işlenip işlenmediğinin tespiti için hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı ve maddi gerçeğin ortaya çıkmasına yarayan tüm yasal yöntemlere başvurmalıdır.”
İçtihat özetiSavcılığın maddi gerçeği araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği hâlde soruşturmanın tamamlanma mercii değerlendirilmiştir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi
E. 2017/414, K. 2017/3725, T. 09.02.2017
Daire, somut olayda savcılığın CMK 160'ın yüklediği maddi gerçeği araştırma sorumluluğunu yerine getirmediğini tespit etmiş ve bu durumda soruşturmanın hangi merci tarafından tamamlanacağını, CGK içtihadı ve CMK 173/3 çerçevesinde değerlendirmiştir.
Karardan alıntı
“Somut olayda, CMK'nın 160. maddesinin Cumhuriyet Savcısına yüklediği maddi gerçeği araştırma sorumluluğunun gereği, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca yerine getirilmemiştir.”
İçtihat özetiSavcı soruşturma görevini hiç yerine getirmemişse itiraz mercii soruşturma yapılmasını sağlamak için itirazı kabul edebilir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi
E. 2025/5758, K. 2026/1090, T. 02.02.2026
CMK 160 uyarınca savcı suç izlenimi veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlamalı ve sonuca göre iddianame düzenlemeli ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar vermelidir. Ortada kanuna uygun bir soruşturma bulunmadığında CMK 173/3'teki genişletme koşulları oluşmayacağından, merci savcının soruşturma yapmasını sağlamak amacıyla itirazı kabul edebilir.
Karardan alıntı
“buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği”
İçtihat özetiSavcı delil toplayıp maddi gerçeği araştırmalı; yeterli şüphe varsa dava açmalı, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar vermelidir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi
E. 2021/17989, K. 2023/10484, T. 25.12.2023
Suç ihbarını alan savcı CMK 160 uyarınca delil toplayarak maddi gerçeği araştırmakla, yeterli şüphe varsa iddianame düzenlemekle, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar vermekle görevlidir. Gerekli delillerin toplanmadığı açıkça anlaşılırsa sulh ceza hâkimliği CMK 173/3 uyarınca soruşturmanın genişletilmesine karar verebilir.
Karardan alıntı
“5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160 ncı maddesi uyarınca, bir suçun işlendiği ihbarını alan Cumhuriyet savcısı, delil toplayıp maddi gerçeği araştırmaya başlayarak, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe bulunması halinde, aynı Kanun’un 170 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca iddianame düzenleyip kamu davasını açmakla, yeterli şüphe bulunmaması halinde ise 172 nci madde uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına karar vermekle görevli bulunmaktadır.”
İçtihat özetiŞüpheli ve tanık ifadeleri ile resmi belgeler toplanmadan verilen takipsizlik kararı eksik soruşturmaya dayanır.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi
E. 2019/3803, K. 2019/5567, T. 14.05.2019
Nitelikli dolandırıcılık ve yağma şikâyetinde şüphelilerin ve tanıkların ifadeleri alınmadan, devir işlemlerine ilişkin resmi belgeler temin edilmeden verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı eksik soruşturmaya dayanır. Bu karara yapılan itirazın kabulü yerine reddedilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Karardan alıntı
“yapılan eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”
İçtihat özetiŞikâyette gösterilen tanık dinlenmeden ve ses kaydı çözülmeden verilen takipsizlik kararına itirazda soruşturma genişletilmelidir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2023/5152, K. 2025/369, T. 13.01.2025
Şikâyetçinin gösterdiği tanığın beyanı alınmadan, ilgili dava dosyası getirtilmeden ve suça konu ses kaydı çözülmeden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar eksik soruşturmaya dayanır. Bu durumda itirazın reddi yerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmelidir.
Karardan alıntı
“eksik soruşturmaya dayalı olarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği gerekçesi ile soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmüştür.”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Savcı yalnızca şüphelinin aleyhine olan delilleri mi toplar?
Hayır. CMK 160/2, savcının maddi gerçeğin araştırılması ve adil yargılama için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğunu açıkça düzenler.
Eksik soruşturmayla verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına ne yapılabilir?
Bu karara CMK 173 uyarınca sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Yargıtay, kamera kayıtları, HTS ve baz bilgileri veya tanık beyanları gibi deliller toplanmadan verilen kararlara yapılan itirazların reddini kanun yararına bozma yoluyla hukuka aykırı bulmaktadır.
Sosyal medyadaki paylaşımda fail bulunamazsa soruşturma kapanır mı?
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, failin tespiti için gerekli tüm işlemler yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilemeyeceğini; fail tespit edilemezse daimi arama kararı alınarak dava zamanaşımı süresince soruşturmaya devam edilmesi gerektiğini belirtmiştir.