- AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
- E-Posta Adresi[email protected]
Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 3 fıkra · ~2 dk okuma
Yeterli şüphe yoksa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karardan sonra yeni delil ve sulh ceza kararı olmadan aynı fiilden dava açılamaz.
Resmî Metin
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
Madde 172– (1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
(2) (Değişik: 2/1/2017-KHK-680/10 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/9 md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmedikçe, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz.
(3) (Ek: 11/4/2013-6459/19 md.) Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi üzerine, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır.
Değişiklik notları (1)
- 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “tespit edilmesi” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya bu karar aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” ibaresi eklenmiştir.
Açıklama
CMK 172, soruşturma evresinin dava açılmaksızın sona erdirilmesini sağlayan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK, takipsizlik) kurumunu düzenler.
Kararın şartları ve bildirimi: Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa (örneğin şikâyet yokluğu, zamanaşımı) bu kararı verir. Karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış ya da sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. Yargıtay, tebliğ yapılmadan ve itiraz süreci beklenmeden aynı olay için iddianame düzenlenmesini ve Cumhuriyet başsavcısının bu kararı kendiliğinden kaldırmasını hukuka aykırı bulmaktadır.
Kararın etkisi (ikinci fıkra): Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra aynı fiilden kamu davası açılabilmesi için iki şart birlikte aranır:
- kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmesi,
- bu hususta sulh ceza hâkimliğince karar verilmesi.
Bu şartlar 680 sayılı KHK ile getirilmiş ve 7072 sayılı Kanun ile aynen kabul edilmiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu düzenlemeyi bir ceza muhakemesi şartı olarak nitelendirmekte ve kesinleşen kararın kişiyi aynı fiil nedeniyle yeniden soruşturma baskısından koruduğunu vurgulamaktadır. Sonradan alınan ve yeni bir olgu ortaya koymayan bir bilirkişi raporu yeni delil sayılmamıştır. Şartlar gerçekleşmeden açılan davada mahkûmiyet hükmü kurulması bozma sebebidir.
Üçüncü fıkra: Kararın etkin soruşturma yapılmadan verildiği Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilirse veya dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilirse, kesinleşmeden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır. Anayasa Mahkemesi de etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği bireysel başvurularda, ihlalin giderilmesi için yeniden soruşturma yapılmasına hükmetmektedir.
Bilişim suçlarına ilişkin şikâyetlerde de takipsizlik kararının gerekçesi, delillerin (IP kayıtları, banka hareketleri gibi) yeterince toplanıp toplanmadığı yönünden itiraz aşamasında denetlenir.
İlgili Yargı Kararları – CMK m.172 uygulaması
İçtihat özetiTakipsizlik sonrası dava açılması yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararına bağlı bir muhakeme şartıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2025/55, K. 2025/137, T. 19.03.2025
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra kamu davası açılabilmesi, yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmesi ve sulh ceza hâkimliğince bu yönde karar verilmesi şartlarına bağlıdır. Ceza Genel Kurulu bu şartı bir ceza muhakemesi şartı olarak nitelendirmiş, CMK 173'teki itiraz imkânıyla bu kararlara yargısal nitelik kazandırıldığını belirtmiştir.
Karardan alıntı
“elde edilen yeni delilin kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak nitelikte olması ve sulh ceza hakimliğince bu konuda bir karar verilmesi şartlarına bağlanmıştır. Bu husus kanun koyucu tarafından ceza muhakemesi şartı olarak düzenlenmiştir.”
İçtihat özetiKesinleşen takipsizlik kararı kanundaki istisnalar dışında hiçbir makamca kaldırılamaz.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2023/162, K. 2023/375, T. 21.06.2023
Kesinleşmiş kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla ceza muhakemesi sona erer. Kanunun öngördüğü istisnai hâller (yeni delil ve sulh ceza kararı ile AİHM kararı üzerine yeniden soruşturma) dışında başka bir makama bu kararı kaldırma yetkisi verilemez; böylece kişiler aynı fiilden dolayı soruşturma baskısı altında bırakılmaz.
Karardan alıntı
“Anılan şartlar gerçekleşmeden Kanun'un istisnai olarak belirlediği bu hâl dışına çıkılarak başka makama kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı kaldırma yetkisi verilemeyecek, böylece kişilerin aynı fiilden dolayı soruşturma baskısı altında kalması engellenmiş olacaktır.”
İçtihat özetiYetkisiz savcının verdiği takipsizlik kararı da itiraz üzerine kesinleşince yargısal nitelik kazanır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2015/464, K. 2019/510, T. 27.06.2019
Soruşturma yetkisi bulunmayan Cumhuriyet savcısınca verilmiş olsa bile, itiraz üzerine kesinleşen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar mahkeme denetiminden geçerek yargısal nitelik kazanır. Yeniden soruşturma yeni delil ve sulh ceza kararı şartına bağlı olduğundan bu karar hukuki değerden yoksun sayılamaz.
Karardan alıntı
“itiraz üzerine kesinleşen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın mahkeme denetiminden geçerek yargısal bir karar hâlini almak suretiyle yargı otoritesi özelliğini göstermesi (...) nedenleriyle söz konusu kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın hukuki değerden yoksun olmadığı kabul edilmelidir.”
İçtihat özetiTakipsizlik sonrası dava, yeterli şüphe doğuran yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararı olmadan açılamaz.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi
E. 2023/8251, K. 2024/650, T. 05.02.2024
CMK 172/2 ile, kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra yeni bir delil ortaya çıkmadan savcının kendiliğinden dava açması yasaklanmıştır. 680 sayılı KHK ile ayrıca yeni delilin yeterli şüphe oluşturacak nitelikte olması ve sulh ceza hâkimliğinin karar vermesi şartları getirilmiştir.
Karardan alıntı
“kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra, yeni bir delil meydana çıkmadan Cumhuriyet savcısınca kendiliğinden kamu davası açılamayacağı hüküm altına alınmış”
İçtihat özetiYeni delil niteliği taşımayan bilirkişi raporuyla takipsizlik kararı kaldırılamaz; açılan dava reddedilir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2023/6071, K. 2023/5386, T. 05.12.2023
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra alınan bilirkişi raporu yeni delil niteliği taşımıyorsa, bu karar hatalı olarak kaldırılmış sayılır. Böyle bir kaldırma üzerine açılan kamu davasının reddine karar verilmesi hukuka uygun bulunmuştur.
Karardan alıntı
“sanıklar hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ardından yeni bir delil elde edilmeden hatalı şekilde ilgili kararın kaldırılması sonucu açılmış kamu davasının sanıklar yönünden ayrı ayrı reddine karar verilmesine ilişkin esas mahkemenin ilamı hukuka uygun bulunmakla”
İçtihat özetiAynı fiilden önceki takipsizlik kararı araştırılmalı; hâkimlik kararı olmadan açılan davada mahkûmiyet kurulamaz.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi
E. 2022/2955, K. 2023/2253, T. 22.05.2023Bozma
Sanık hakkında aynı fiilden daha önce kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilip verilmediği araştırılmalıdır. Böyle bir karar varsa, sulh ceza hâkimliğince karar verilmeden açılan davada mahkûmiyet hükmü kurulması CMK 172/2'ye aykırıdır.
Karardan alıntı
“5271 sayılı CMKnın 172/2.maddesinde belirtildiği üzere sulh ceza hakimliğince bir karar verilmeden aynı fiilden dolayı kamu davası açılmayacağı gözetilmeden açılan kamu davası neticesinde yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi, Kanuna aykırı”
İçtihat özetiBaşsavcılık takipsizlik kararını iade edemez; itiraz süreci bitmeden düzenlenen iddianame iade edilir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2021/4159, K. 2021/6587, T. 05.10.2021
Cumhuriyet başsavcılığının, verilmiş kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı iade etme yetkisi bulunmaz. Karar şüpheli ve müştekiye tebliğ edilmeden ve CMK 173'teki itiraz süreci sonuçlanmadan düzenlenen iddianame, iade sebebi oluşturur.
Karardan alıntı
“Cumhuriyet Başsavcılık makamının bahse konu kararı iade yetkisinin bulunmadığı, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin verilen kararın şüpheli ve müştekiye ayrı ayrı tebliğ edilmeden ve 5271 sayılı Ceza Mukamemesi Kanununun 173. maddesinde düzenlenen itiraz sürecinin akibeti beklenmeden düzenlendiğinden”
İçtihat özetiBaşsavcı takipsizlik kararını kendiliğinden kaldıramaz; kesinleşmeyen karar varken usulüne uygun dava açılmış sayılmaz.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
E. 2018/10484, K. 2021/2408, T. 22.02.2021
Cumhuriyet başsavcısı, savcının verdiği takipsizlik kararını eksik soruşturma gerekçesiyle kendiliğinden kaldıramaz. Karar müştekiye tebliğ edilip itiraz merciince kaldırılmadıkça kesinleşmemiş sayılır ve bu durumda usulüne uygun açılmış bir kamu davasından söz edilemez.
Karardan alıntı
“Cumhuriyet Başsavcısının "delillerin toplanmadığı, analiz raporlarının sonuçlarının beklenmediği" gerekçesiyle soruşturmaya devam edilmesi için Cumhuriyet Savcısının verdiği takipsizlik kararını kaldırma yetkisinin bulunmadığı”
İçtihat özetiEtkili soruşturma yapılmadan verilen takipsizlik kararı yaşam hakkını ihlal edebilir; yeniden soruşturma gerekir.
Anayasa Mahkemesi (Bireysel Başvuru)
E. 2019/18532, T. 16.03.2022İhlal
Yaşam hakkının usul boyutundaki etkili soruşturma yükümlülüğü yerine getirilmeden verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, hak ihlaline yol açabilir. Bu durumda ihlalin giderilmesi için başsavcılık önceki kararı kaldırmalı ve eksiklikleri giderecek yeni bir soruşturma yapmalıdır.
Karardan alıntı
“Bu kapsamda Cumhuriyet başsavcılığının yapması gereken iş, önceki kovuşturmaya yer olmadığına dair kararını kaldırmak ve akabinde ihlal kararında tespit edilen eksiklikleri giderecek şekilde yeni bir soruşturma yapmaktan ibarettir.”
İçtihat özetiKesinleşmiş takipsizlik kararı bulunan fiilden açılan davada mahkeme durma kararı verip sulh ceza hâkimliğinin kararını beklemelidir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi
E. 2025/6372, K. 2026/799, T. 19.01.2026
Aynı eylem hakkında kesinleşmiş kovuşturmaya yer olmadığına dair karar varken bu karar usulünce kaldırılmadan kamu davası açılamaz. Böyle bir davada mahkeme CMK 223/8 uyarınca durma kararı vermeli ve yeni delil nedeniyle dava açılıp açılamayacağı konusunda sulh ceza hâkimliğinden karar alınmasını sağlamalıdır.
Karardan alıntı
“anılan kovuşturmaya yer olmadığı kararı usulünce kaldırılmadan kamu davası açılamayacağı”
İçtihat özetiAynı eylemden önceki takipsizlik kararının tebliğ ve kesinleşme durumu araştırılmadan hüküm kurulması eksik araştırmadır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi
E. 2021/16152, K. 2024/8158, T. 12.06.2024Bozma
Sanık hakkında aynı eylemden verilmiş kovuşturmaya yer olmadığına dair karar bulunuyorsa, bu kararın tebliğ edilip edilmediği, itiraz edilip edilmediği ve kesinleşip kesinleşmediği belirlenmelidir. Karar kesinleşmişse davanın hangi yeni delile dayandığı tespit edilerek kovuşturma şartının gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılmalıdır.
Karardan alıntı
“Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edilmemiş ve karar kesinleşmiş ise, 5271 sayılı Kanun'un 172 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre ne şekilde yeni bir delile dayanılarak dava açıldığı tespit edilerek, kovuşturma şartının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hükümler kurulması”
İçtihat özetiDosyada olmayan veya değerlendirilmeyen yeni bir delil bulunmadıkça takipsizlik kararı hukuk güvenliği gereği kaldırılamaz.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi
E. 2019/1671, K. 2021/10710, T. 22.09.2021
CMK 172/2 kişilerin hukuk güvenliğini öne alan bir düzenlemedir. Yeni delil, karardan önce mevcut olup ele geçirilemeyen ya da dosyada bulunduğu hâlde savcıca görülmeyen ve değerlendirilmeyen delildir; böyle bir delil yokken açılan dava usulüne uygun açılmış sayılmaz.
Karardan alıntı
“daha önceden dosyada olmayan veya değerlendirilemeyen yeni bir delil olmadığı müddetçe verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararlarının hukuk güvenliği açısından kaldırılmasının mümkün olamayacağı”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Takipsizlik kararından sonra aynı olay için yeniden dava açılabilir mi?
Ancak kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilir ve sulh ceza hâkimliği bu yönde karar verirse açılabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu şartı bir ceza muhakemesi şartı olarak kabul etmektedir.
Cumhuriyet başsavcısı verilen takipsizlik kararını kaldırabilir mi?
Yargıtay kararlarına göre başsavcılığın bu kararı kendiliğinden kaldırma veya iade etme yetkisi yoktur. Karar ancak itiraz üzerine sulh ceza hâkimliğince ya da CMK 172/2'deki şartlarla ortadan kalkar.
Sonradan alınan bilirkişi raporu yeni delil sayılır mı?
Her rapor yeni delil değildir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, yeni delil niteliği taşımayan bir rapora dayanılarak karar kaldırıldıktan sonra açılan davanın reddini hukuka uygun bulmuştur.