- AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
- E-Posta Adresi[email protected]
Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 1 fıkra · ~1 dk okuma
5651 sayılı Kanun'un amaç ve kapsamı: içerik, yer, erişim ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülükleri ile internet suçlarıyla mücadele usulleri.
Resmî Metin
Amaç ve kapsam
Madde 1– (1) Bu Kanunun amaç ve kapsamı; içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usûlleri düzenlemektir.
Açıklama
5651 sayılı Kanun'un 1. maddesi, Kanun'un neyi düzenlediğini belirleyen amaç ve kapsam hükmüdür. Buna göre Kanun iki ana alanı düzenler: içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usuller.
Madde tek başına bir yükümlülük veya yaptırım getirmez; ancak uygulamada yorum anahtarı işlevi görür. Kanun'un sonraki maddelerinde (2. madde tanımlar, 3. madde bilgilendirme yükümlülüğü, 4, 5 ve 6. maddeler sağlayıcıların sorumluluğu, 8 ve 9. maddeler erişimin engellenmesi) yer alan kuralların kime ve hangi ölçüde uygulanacağı bu çerçeveye göre belirlenir.
Uygulamada öne çıkan noktalar:
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, internet yayınları nedeniyle açılan kişilik hakkı davalarında davalının sorumluluğunun öncelikle 5651 sayılı Kanun'a göre, yani içerik, yer veya erişim sağlayıcı sıfatına göre belirlenmesi gerektiğini; bu araştırma yapılmadan karar verilmesini bozma nedeni saymıştır.
- Ceza dairelerinin kararlarında, internet ortamında yapılan yayınların 5651 sayılı Kanun kapsamında kaldığı, basılı eserleri düzenleyen 5187 sayılı Basın Kanunu'ndaki dar anlamda basın suçlarının (örneğin yeniden yayım) internet yayınları bakımından unsurlarının oluşmadığı kabul edilmektedir.
- Anayasa Mahkemesi de Kanun'un amaç ve kapsamına atıf yaparak sağlayıcılara yönelik bildirim usulünü değerlendirmiştir.
Bu nedenle internet kaynaklı bir uyuşmazlıkta ilk adım, olaydaki kişilerin Kanun'daki sıfatının (içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı, toplu kullanım sağlayıcı, sosyal ağ sağlayıcı) doğru tespit edilmesidir. Husumetin kime yöneltileceği, hangi yükümlülüğün kimden beklenebileceği ve hangi yaptırımın uygulanabileceği bu tespite bağlıdır.
İlgili Yargı Kararları – 5651 s. K. m.1 uygulaması
İçtihat özetiİnternet haberinden doğan tazminat sorumluluğu, 5651 sayılı Kanun'un amaç, kapsam ve sağlayıcı sorumluluğu esaslarına göre belirlenmelidir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2011/11127, K. 2012/14152, T. 03.10.2012Bozma
İnternet ortamındaki haber nedeniyle açılan tazminat davasında Daire, 5651 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki amaç ve kapsam ile 4-6. maddelerdeki sorumluluk esaslarına işaret etmiştir. Davalının sorumluluğunun bu Kanun'a göre belirlenmesi gerektiğini, bu esaslar tartışılmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu kabul etmiştir.
Karardan alıntı
“Aynı yasanın 4-5-6. maddelerinde içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcının sorumlu olduğu durumlar ve sorumluluk esasları belirlenmiştir. Şu halde davalının savunması ile dosyadaki diğer bilgi ve belgeler gözetilerek, davalının sorumluluğuna ilişkin yasal olgular adı geçen yasaya göre belirlenmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.”
İçtihat özetiİnternet sitesindeki okuyucu yorumlarından doğan sorumluluk, Kanun'da sayılan sağlayıcı türlerine göre tespit edilir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2013/15828, K. 2014/9951, T. 16.06.2014
İmtiyaz sahibi olunan internet sitesindeki okuyucu yorumlarına ilişkin davada Daire, 5651 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki amaç ve kapsamı esas almıştır. İnternet yayınlarından doğan sorumluluğun Kanun'un 3-6. maddelerinde gösterilen sağlayıcı türlerine göre belirlendiğini vurgulamıştır.
Karardan alıntı
“Davaya konu okuyucu yorumları, davalının imtiyaz sahibi olduğu internet sitesinde yayınlanmıştır. (...) aynı yasanın 3, 4, 5 ve 6. maddelerinde içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcının sorumlu olduğu durumlar ve sorumluluk esasları gösterilmiştir.”
İçtihat özetiGazetenin internet sitesindeki haber için husumet, basımcı şirkete değil sitenin içerik ve yer sağlayıcısına yöneltilmelidir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2016/15923, K. 2017/1028, T. 22.02.2017
Gazetenin internet sitesinde yayımlanan haber nedeniyle açılan davada, 5651 sayılı Kanun'un kapsamı gereği husumetin internet sitesinin içerik sağlayıcısı ve yer sağlayıcısına yöneltilmesi gerektiği belirtilmiştir. Basılı gazetenin basımcısı olan şirket, internet yayınının doğal muhatabı sayılmamıştır.
Karardan alıntı
“Somut olayda, davacının kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu iddia ettiği haber içeriği, sabah gazetesinin internet sitesinde yayınlanmış olup; davacı 5651 sayılı Kanun uyarınca davasını internet sitesinin içerik sağlayıcısı ve yer sağlayıcısına yöneltmesi gerekir iken gazetenin basımcısı olan davalı şirkete yöneltmiştir.”
İçtihat özetiİnternet haber portalındaki yayın 5651 kapsamındadır; yayın sorumlusu Basın Kanunu'na göre değil içerik sağlayıcı olarak değerlendirilir.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi
E. 2016/12188, K. 2018/13344, T. 17.12.2018
İnternet haber portalının yayın sorumlusu hakkında 5187 sayılı Basın Kanunu'ndaki düzeltme ve cevabı yayımlamama suçundan açılan davada Daire, iki Kanun'un amaç ve kapsam ile tanım hükümlerini karşılaştırmıştır. İnternet sitesinde yapılan yayının 5651 sayılı Kanun kapsamında olduğunu ve sanığın içerik sağlayıcı sıfatı taşıdığını kabul ederek mahkûmiyet yönündeki tebliğname görüşüne katılmamıştır.
Karardan alıntı
“Sanığın üzerine atılı 5187 sayılı Kanun'da düzenlenen (...) suçunu işlediği sabit olduğundan bahisle cezalandırılması gerektiği yönündeki tebliğnamede yer alan düşünceye; yukarıda anlatılan süreç, 5187 sayılı Kanun'un (...) 1. maddesi, (...) 2. maddesi ile 5651 sayılı Kanun'un (...) 1. maddesi ve (...) 2. maddesinde yazılı temel esaslar çerçevesinde iştirak edilmemiştir.”
İçtihat özetiİnternet yoluyla yapılan yayın 5651 kapsamında kaldığından Basın Kanunu'ndaki yeniden yayım suçu oluşmaz.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi
E. 2020/5405, K. 2021/4160, T. 12.04.2021Bozma
Suça konu yayın internet yoluyla yapılmış olduğundan 5651 sayılı Kanun kapsamında kalır. Bu nedenle 5187 sayılı Kanun'da düzenlenen ve dar anlamda basın suçu niteliğindeki yeniden yayım suçunun unsurları oluşmaz. Sanığın beraati yerine mahkûmiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Karardan alıntı
“Suça konu yayının 5651 sayılı Kanun kapsamında internet yoluyla yapılan bir yayın olduğu, dolayısıyla 5187 sayılı Kanun'da düzenlenen ve "dar anlamda basın suçu" niteliğinde bulunan "yeniden yayım" suçunun unsurlarını taşımadığı gözetilmeksizin sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi”
İçtihat özetiİnternet sitesi yayınlarına Basın Kanunu uygulanamaz; site sorumlusu hakkındaki dava genel görevli asliye ceza mahkemesinde görülür.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi
E. 2021/5673, K. 2021/6130, T. 02.12.2021
Kanun yararına bozma incelemesinde, internet sitesi üzerinden yapılan yayınlar bakımından Basın Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağına dair önceki içtihada dayanılmıştır. İnternet sitesinin sorumlu müdürü hakkındaki davanın, basın davalarına bakan özel numaralı mahkemede değil genel görevli asliye ceza mahkemesinde görülmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Karardan alıntı
“internet ile yapılan yayınlar yönünden Basın Kanunu hükümlerinin uygulanmasına imkan bulunmadığı ve sanığa isnat edilen eylemin de internet sitesi üzerinden gerçekleştirilmiş olduğu nazara alındığında”
İçtihat özetiSağlayıcılara elektronik posta ile bildirim yapılmasına imkân veren kural, hızlı bildirim amacıyla kamu yararına uygun bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi (Norm Denetimi)
E. 2014/87, K. 2015/112, T. 08.12.2015
Anayasa Mahkemesi, sağlayıcılara elektronik posta ve benzeri araçlarla bildirim yapılmasına imkân veren 3. maddenin 3. fıkrasını incelerken Kanun'un 1. maddesindeki amaç ve kapsamı esas almıştır. Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bilişim sistemine dayanması karşısında bildirimin hızlı yapılmasını sağlayan kuralı kamu yararına yönelik bulmuştur. Bu kural yönünden iptal talebini reddetmiştir.
Karardan alıntı
“5651 sayılı Kanun'un 1. maddesinde bu Kanun'un amaç ve kapsamının, içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlara içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu belirtilmiştir.”
İçtihat özetiKanun'a dayanan yönetmelik, sonraki kanun değişiklikleri ve AYM iptal kararları gözetilerek denetlenir; dayanağı kalmayan hükümler iptal edilir.
Danıştay 13. Daire
E. 2013/239, K. 2019/4266, T. 12.12.2019Kısmen iptal, kısmen ret
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Kanun'un 1. maddesinde belirtilen amaç doğrultusunda çıkarılmış bir düzenleyici işlemdir. Danıştay, Yönetmeliğin denetiminde Kanun'da sonradan yapılan değişikliklerin ve Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının dikkate alınması gerektiğini kabul etmiştir. Yasal dayanağı kalmayan hükümleri iptal etmiştir.
Karardan alıntı
“Dava konusu Yönetmelik, içerik sağlayıcıların, yer sağlayıcıların ve erişim sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla, 5651 sayılı (...) Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.”
İçtihat özetiİnternet yayınından doğan kişilik hakkı ihlalinde sorumluluk, Kanun'daki içerik, yer ve erişim sağlayıcı ayrımına göre belirlenir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi
E. 2023/1488, K. 2024/2399, T. 06.11.2024
İnternet yayını nedeniyle kişilik hakkı ihlali iddiasına ilişkin davada istinaf mahkemesi, Kanun'un 1. maddesindeki amaç ve kapsama yer vermiştir. Sorumluluğun Kanun'un 3, 4, 5 ve 6. maddelerinde gösterilen sağlayıcı türlerine göre belirleneceği çerçevesini esas almıştır.
Karardan alıntı
“23/05/2007 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5651 sayılı Kanun'un 1. maddesinde; bu kanunun amaç ve kapsamı “içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usûlleri düzenlemektir” şeklinde belirtilmiş”
İçtihat özetiİnternet haberinden doğan tazminat davasında sitenin içerik ve yer sağlayıcısı kurumdan sorularak belirlenmeden husumet yönünden karar verilemez.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2016/13038, K. 2018/8155, T. 19.12.2018Bozma
Kanun'un 1. maddesinde belirtilen amaç ve kapsam ile 3-6. maddelerdeki sorumluluk esasları uyarınca, internet yayınından doğan davada önce hukuken sorumlu kişiler tespit edilmelidir. Davalının sitenin alan adını oluşturduğuna dair belgeler sunulmuşken içerik ve yer sağlayıcının kim olduğu araştırılmadan davanın reddi eksik inceleme sayılmıştır.
Karardan alıntı
“mahkemece, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığından www.akçaabathaber.com isimli internet sitesinin içerik sağlayıcısı ve yer sağlayıcısının kim ya da kimler olduklarının duraksamaya yer bırakmayacak biçimde tespit edilmesi ve davalılara husumetin düştüğünün belirlenmesi halinde de işin esasının incelenerek karar verilmesi gerekirken eksik tahkikat ile yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.”
İçtihat özetiİmtiyaz sahibinin haber ve okuyucu yorumlarından sorumluluğu, yayın tarihinde Kanun kapsamındaki sorumlulardan olup olmadığı araştırılarak belirlenir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
E. 2015/10004, K. 2016/1023, T. 27.01.2016Bozma
İmtiyaz sahibi olunan internet sitesindeki haberler ve okuyucu yorumları nedeniyle açılan manevi tazminat davasında, Kanun'un 1. maddesindeki amaç ve kapsam ile 3-6. maddelerdeki sorumluluk esaslarına işaret edilmiştir. Davalının yayın tarihinde bu Kanun'a göre sorumlu kişilerden olup olmadığı ilgili yerlerden sorulmadan verilen karar bozulmuştur.
Karardan alıntı
“Şu halde, yayın tarihi itibariyle davalının anılan Kanun kapsamında sorumlu kişilerden olup olmadığı ilgili yerlerden sorularak belirlenmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.”
İçtihat özetiKanun'un amacı ve 24 saatte karar zorunluluğu gözetildiğinde, erişim engeli talebinde talebin yapıldığı yer sulh ceza hâkimliği yetkilidir.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi
E. 2019/1252, K. 2019/1756, T. 11.02.2019Yetkisizlik kararının kaldırılması
Kanun'da erişim engeli talepleri için yetki kuralı bulunmadığından, Basın Kanunu'ndaki yetki hükümleri uygulanamaz. Daire, 1. maddedeki amaç ve kapsamı, Kanun'un genel gerekçesini, korunan hukuki yararı ve yirmi dört saat içinde karar verme zorunluluğunu gözeterek talep sahibinin başvurduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Karardan alıntı
“Açıklanan nedenlerle; 5651 sayılı Kanunun konuluş amacı, erişimin engellenmesi ile elde edilmek ve korunmak istenen hukuki yarar, bu talebin mahiyeti ve yirmidört saat içinde karar verilme zorunluluğu gibi hususlar nazara alındığında, talep sahibinin istemde bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu gözetilerek yapılan incelemede;”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
5651 sayılı Kanun internet haber sitelerine Basın Kanunu yerine mi uygulanır?
Yargıtay ceza dairelerinin kararlarında internet ortamında yapılan yayınların 5651 sayılı Kanun kapsamında olduğu kabul edilmektedir. Basılı eserler için öngörülen 5187 sayılı Basın Kanunu'ndaki dar anlamda basın suçlarının internet yayınları bakımından unsurlarının oluşmadığı değerlendirilmektedir.
İnternet yayını nedeniyle açılan tazminat davasında husumet kime yöneltilmelidir?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sorumluluğun 5651 sayılı Kanun'daki sağlayıcı sıfatlarına göre belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Bu nedenle kural olarak içerik sağlayıcı, şartları varsa yer sağlayıcı davalı gösterilir. Sıfat araştırılmadan verilen kararlar bozulmaktadır.
1. madde tek başına bir yükümlülük getirir mi?
Hayır. Madde Kanun'un amaç ve kapsamını belirler. Somut yükümlülükler ve yaptırımlar 3 ila 9. maddeler başta olmak üzere diğer hükümlerde düzenlenmiştir.