Erişim sağlayıcı içeriği denetlemez; bildirilen kararla erişimi ve alternatif erişim yollarını engeller, trafik bilgisini saklar.
Erişim sağlayıcının yükümlülükleri
Madde 6– (1) Erişim sağlayıcı;
a) Herhangi bir kullanıcısının yayınladığı hukuka aykırı içerikten, bu Kanun hükümlerine uygun olarak haberdar edilmesi halinde (…) erişimi engellemekle,
b) Sağladığı hizmetlere ilişkin, yönetmelikte belirtilen trafik bilgilerini altı aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla,
c) Faaliyetine son vereceği tarihten en az üç ay önce durumu Başkanlığa, içerik sağlayıcılarına ve müşterilerine bildirmek ve trafik bilgilerine ilişkin kayıtları yönetmelikte belirtilen esas ve usûllere uygun olarak Başkanlığa teslim etmekle,
ç) (Ek: 6/2/2014-6518/89 md.) Erişimi engelleme kararı verilen yayınlarla ilgili olarak alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirleri almakla,
d) (Ek: 6/2/2014-6518/89 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 8/12/2015 tarihli ve E.: 2014/87, K.: 2015/112 sayılı Kararı ile.)
yükümlüdür.
(2) Erişim sağlayıcı, kendisi aracılığıyla erişilen bilgilerin içeriklerinin hukuka aykırı olup olmadıklarını ve sorumluluğu gerektirip gerektirmediğini kontrol etmekle yükümlü değildir.
(3) Birinci fıkranın (b), (c), (ç) (…) bentlerinde yer alan yükümlülüklerden birini yerine getirmeyen erişim sağlayıcısına Başkan tarafından onbin Yeni Türk Lirasından ellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
5651 sayılı Kanun'un 6. maddesi, kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan erişim sağlayıcının (internet servis sağlayıcıları ve erişim hizmeti veren işletmeciler) yükümlülüklerini düzenler. Erişim sağlayıcı internet yayınlarının içeriğini üretmez veya barındırmaz; erişim engelleme kararlarını teknik olarak uygulayan aracıdır.
Uygulamada öne çıkan noktalar: Anayasa Mahkemesi alternatif erişim yollarını engelleme yükümlülüğünü belirsiz bulmamış; bu yükümlülüğün erişim sağlayıcıya doğrudan engelleme yetkisi vermediğini, yalnızca verilmiş kararların etkili uygulanmasını amaçladığını belirtmiştir. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, içeriğin https uzantılı olmasının erişim engelleme talebinin reddi için gerekçe olamayacağını kabul etmiştir. Ona göre teknik uygulama sorunları kararın infazı aşamasında dikkate alınır. Danıştay, Kanun'daki “teknik olarak imkân bulunduğu ölçüde” ibaresinin kaldırılmasıyla aynı ifadeyi tekrarlayan yönetmelik hükmünün dayanaksız kaldığına hükmetmiştir. Danıştay ayrıca, ilgili makam kararı aranmaksızın Başkanlığın uygun gördüğü her bilginin erişim sağlayıcıdan istenmesine imkân tanıyan yönetmelik hükmünü hukuka aykırı bulmuştur.
Tazminat davalarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 4, 5 ve 6. maddelerin internet yayınlarından sorumlu olanları sınırlı biçimde belirlediğini kabul etmektedir. Bu nedenle davalının içerik, yer veya erişim sağlayıcı sıfatının somut olarak tespit edilmesi gerekmektedir.
Kurul, erişim sağlayıcının yükümlülüklerini düzenleyen yönetmelik hükümlerine ilişkin Daire kararını onamıştır. Kanun'dan çıkarılan “teknik olarak engelleme imkânı bulunduğu ölçüde” ifadesini tekrarlayan yönetmelik ibaresi dayanaksız kalmıştır. İlgili makamların kararı gerekip gerekmediği ayırt edilmeksizin Başkanlığın uygun gördüğü her bilginin erişim sağlayıcıdan istenmesine imkân veren düzenleme de hukuka aykırı bulunmuştur.
“Bu itibarla, 19/02/2014 tarihi itibarıyla yasal dayanağını kaybettiği anlaşılan, dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ve teknik olarak imkân bulunduğu ölçüde" ifadesinde üst hukuk kurallarına uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı”
Sulh ceza hâkimi, kişilik hakkı ihlalinin bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlüdür. URL adresinin http veya https uzantılı olması, erişim engelleme talebinin reddi için gerekçe olamaz. Engellemenin teknik olarak uygulanmasına ilişkin sorunlar, kararın Erişim Sağlayıcıları Birliği ve erişim sağlayıcılar tarafından infazı aşamasında dikkate alınır. Ret kararına itirazın reddi kanun yararına bozulmuştur.
“İçeriğin internet ağında yer aldığı/görüntülendiği tam internet adresi olarak tanımlanan URL adresinin; "http" veya "https" uzantılı olmasının verilecek karar bakımından bir önemi yoktur. Bu hususlar, ancak kararın Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından uygulanması (infazı) sırasında dikkate alınacak hususlardır.”
Erişim sağlayıcı şirketlerin internet trafik bilgilerini mevzuattaki süreden fazla tutup yargı makamlarına gönderdiği iddiası, kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı kapsamında incelenmiştir. Mahkeme bu tür şikâyetlerde öncelikle tazminat yolunun tüketilmesi gerektiğini belirtmiş ve başvuruyu başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmuştur.
“Şikâyetin özü, internet trafik bilgilerinin yasada belirtilen süreden fazla tutulmasına ve bu bilgilerin yargı makamlarına gönderilmesine yöneliktir. İnternet trafik bilgilerinin belirli bir gerçek kişi hakkındaki bilgi kapsamında olduğu gözetildiğinde bu bilgilere erişilmesinin, bunların kullanılmasının ve işlenmesinin özel hayata saygı hakkı kapsamında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı yönünden değerlendirilmesi gerekmiştir.”
Sosyal medya içeriklerine ilişkin erişim engelleme kararlarının bir kısmının uygulanamaması nedeniyle şeref ve itibar hakkının ihlal edildiği iddiası incelenmiştir. Şifreli (https) yayın yapan platformlarda erişim sağlayıcılar aracılığıyla URL bazlı engelleme yapılamadığı tespit edilmiş, mevcut teknik imkânlar karşısında devlete daha ağır yükümlülük yüklenemeyeceği gerekçesiyle ihlal bulunmamıştır.
“Teknik değerlendirmelerin sonunda TİB, yayınlarını şifrelendirerek yapan sosyal medya platformlarında yer alan içeriklere teknik olarak URL bazlı erişim engellemesi yapılamadığını, mahkeme kararlarına konu içeriklerin ancak ilgili sosyal medya şirketi tarafından yayından kaldırılabildiğini ifade etmiştir.”
Erişim sağlayıcının yükümlülüklerini düzenleyen yönetmelik hükümleri, Kanun'un 6. maddesinin güncel hâline göre denetlenmiştir. 6518 sayılı Kanunla 6. maddenin (a) bendinden çıkarılan teknik imkân kaydını tekrarlayan yönetmelik ibaresi iptal edilmiştir. İletişimin tespiti için hâkim kararı gereken bilgiler bakımından ayrım yapmayan bilgi verme yükümlülüğü de hukuka aykırı bulunmuştur.
“19/02/2014 tarih ve 28918 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6518 sayılı Kanun ile yapılan söz konusu değişiklik incelendiğinde, 5651 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "ve teknik olarak engelleme imkânı bulunduğu ölçüde" ifadesinin yürürlükten kaldırıldığı”
Daireye göre 5651 sayılı Kanun'un 4, 5 ve 6. maddeleri internet yayınlarından kimlerin sorumlu olduğunu sınırlı biçimde belirlemiştir. Bu nedenle tazminat davasında davalının bu sıfatlardan hangisini taşıdığı ve içerik sağlayıcının kim olduğu araştırılmadan hüküm kurulamaz.
“5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Nedeniyle İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 4. 5. ve 6. maddede internet ortamında yapılan yayınlardan kimlerin sorumlu olduğu sınırlı şekilde sayılmak suretiyle belirlenmiş”
Yerel mahkeme, internet yayınlarından sorumlu olanların 4, 5 ve 6. maddelerde sınırlı olarak sayıldığını ve kurum yazılarına göre davalıların içerik, yer veya erişim sağlayıcı olmadığını belirterek direnmiştir. Daire direnme kararını yerinde görmüş ve davanın reddine ilişkin kararı onamıştır.
“Dairemizce, yerel mahkemenin ilk kararında direnmesi üzerine yapılan incelemede; davalıların dava konusu haberlerin yer aldığı "..." isimli internet sitesinin içerik, yer ve erişim sağlayıcısı olmadıkları, bu nedenle direnme kararının doğru olduğu anlaşılmakla”
Erişim sağlayıcıya alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirleri alma yükümlülüğü getiren (ç) bendi Anayasa'ya aykırı bulunmamıştır. Mahkemeye göre bu tedbirler hızla değişen teknik konular olduğundan Kanun'da tek tek sayılamaz ve yükümlülük yalnızca verilmiş engelleme kararlarının etkili uygulanmasına yöneliktir. Başkanlığa bilgi teslimine ilişkin (d) bendi ise belirsizlik nedeniyle iptal edilmiştir.
“İptali istenilen kural ile erişim sağlayıcılara doğrudan erişimin engellenmesi yetkisi verilmiş değildir. Erişim sağlayıcılara yüklenen görev daha önce verilen erişimin engellenmesi kararının etkili bir şekilde yerine getirilmesinden ibarettir.”
Sulh ceza hâkimliği, erişim engeli talebini yalnız URL'nin https uzantılı olduğu ve erişim sağlayıcıların bunu engelleyemeyeceği gerekçesiyle reddedemez. Hâkimlik kişilik hakkı ihlalini esastan incelemeli; kararın erişim sağlayıcılar eliyle uygulanmasına dair teknik hususlar Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından infaz sırasında dikkate alınır.
“İçeriğin internet ağında yer aldığı/görüntülendiği tam internet adresi olarak tanımlanan URL adresinin; "http" veya "https" uzantılı olmasının verilecek karar bakımından bir önemi yoktur. Bu hususlar, ancak kararın Erişim Sağlayıcıları Birliği tarafından uygulanması (infazı) sırasında dikkate alınacak hususlardır.”
Twitter paylaşımlarına ilişkin erişim engeli talebi, BTK bildirimine dayanılarak https protokolü nedeniyle uygulanamayacağı gerekçesiyle reddedilmiştir. Daire, erişimin uygulanmasına ilişkin teknik gerekçelerin hâkimliğin inceleme konusu olmadığını, yayının kişilik haklarını ihlal edip etmediğinin esastan değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.
“Yukarıda izah edildiği üzere, erişimin engellenmesi talebinin uygulanmasına (infazına) dair teknik gerekçeler, Sulh Ceza Hakimliğinin inceleme ve değerlendirme konusu olmayıp, yapılan itirazın merci tarafından esastan incelenerek, yayının kişilik haklarının ihlal edip etmediği ve ifade özgürlüğü kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması ile bu hususta internet yayın uzantılarının "https" olup olmadığına bakılmaksızın bir karar verilmesi gerekirken itirazın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla,”
Sulh ceza hâkimliğinin erişim engeli kararının uygulanmadığı iddiasıyla açılan tazminat davasında, kararın yalnız http uzantılı adrese ilişkin olduğu, https uzantılı adres için ayrıca engel konulması gerektiği tespit edilmiştir. Bölge adliye mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararı Yargıtay tarafından onanmıştır.
“internet yayınına Türkiye üzerinden erişimi tamamen engellemek için; http protokolünün yanı sıra https uzantısı ile başlayan ... adresine de erişim engeli koyulması gerektiği gerekçesi ile istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.