5651 sayılı Kanun'daki temel kavramların tanımları: içerik, yer, erişim ve sosyal ağ sağlayıcı, trafik bilgisi, erişimin engellenmesi, uyarı yöntemi.
Tanımlar
Madde 2– (1) Bu Kanunun uygulamasında;
a) (Mülga:24/7/2026-7590/27 md.)
b) (Mülga: 15/8/2016-KHK-671/20 md.; Aynen kabul: 9/11/2016-6757/17 md.)
c) (Değişik: 15/8/2016-KHK-671/20 md.; Aynen kabul: 9/11/2016-6757/17 md.) Başkan: Siber Güvenlik Başkanını,
ç) Bilgi: Verilerin anlam kazanmış biçimini,
d) Erişim: Bir internet ortamına bağlanarak kullanım olanağı kazanılmasını,
e) Erişim sağlayıcı: Kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan her türlü ger-çek veya tüzel kişileri,
f) İçerik sağlayıcı: İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişileri,
g) İnternet ortamı: Haberleşme ile kişisel veya kurumsal bilgisayar sistemleri dışında kalan ve kamuya açık olan internet üzerinde oluşturulan ortamı,
ğ) İnternet ortamında yapılan yayın: İnternet ortamında yer alan ve içeriğine belirsiz sayıda kişilerin ulaşabileceği verileri,
h) İzleme: İnternet ortamındaki verilere etki etmeksizin bilgi ve verilerin takip edilmesini,
ı) (Değişik: 15/8/2016-KHK-671/20 md.; Aynen kabul: 9/11/2016-6757/17 md.) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,
i) Toplu kullanım sağlayıcı: Kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayanı,
j) (Değişik: 26/2/2014-6527/15 md.) Trafik bilgisi: Taraflara ilişkin IP adresi, kaynak ve hedef port bilgisi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgilerini,
k) Veri: Bilgisayar tarafından üzerinde işlem yapılabilen her türlü değeri,
l) Yayın: İnternet ortamında yapılan yayını,
m) Yer sağlayıcı: Hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişileri,
n) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) Birlik: Erişim Sağlayıcıları Birliğini,
o) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) Erişimin engellenmesi: Alan adından erişimin engellenmesi, IP adresinden erişimin engellenmesi, içeriğe (URL) erişimin engellenmesi ve benzeri yöntemler kullanılarak erişimin engellenmesini,
ö) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) İçeriğin yayından çıkarılması: İçerik veya yer sağlayıcılar tarafından içeriğin sunuculardan veya barındırılan içerikten çıkarılmasını,
p) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) URL adresi: İlgili içeriğin internette bulunduğu tam internet adresini,
r) (Ek: 6/2/2014-6518/85 md.) Uyarı yöntemi: İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler tarafından içeriğin yayından çıkarılması amacıyla öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamaması hâlinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden gerçekleştirilecek bildirim yöntemini,
s) (Ek:29/7/2020-7253/1 md.) Sosyal ağ sağlayıcı: Sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişileri,
ş) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun: İnternet aracılığıyla dağıtılan veya güncellenen, elektronik ortamda çevrim içi veya çevrim dışı oynanabilen dijital oyunları,
t) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun dağıtıcı: İçerik sağlayıcı tarafından üretilen veya yayınlanan dijital oyunların; son kullanıcıya ulaştırılması amacıyla satış kanalları ile ilişkileri yöneten, lisans anahtarlarının üretimini ve yönetimini koordine eden, dijital hak yönetimi sistemlerini kullanan ve bu süreçte mali veya teknik aracılık hizmeti sunan gerçek veya tüzel kişileri,
u) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun geliştirici: Dijital oyunu ya da oyun içeriğini tasarlayan, bunların yazılımını geliştiren veya geliştirme sürecini yöneten gerçek ya da tüzel kişileri,
ü) (Ek:22/4/2026-7578/21 md.) Oyun platformu: İnternet üzerinden dijital oyunların ve bunlarla ilişkili ek içeriklerin; sergilenmesi, satışı, dağıtımı, indirilmesi veya oynanmasına yönelik yazılımsal veya teknik altyapı sunan; kullanıcıların oyun veya içeriklere erişimini, lisans yönetimini veya kullanıcılar arası etkileşimi sağlayan veya koordine eden gerçek veya tüzel kişileri,
v) (Ek:24/7/2026-7590/27 md.) Başkanlık: Siber Güvenlik Başkanlığını,
ifade eder.
5651 sayılı Kanun'un 2. maddesi, Kanun'un uygulanmasında kullanılan kavramları tanımlar. Bu tanımlar, bir kişinin Kanun karşısındaki sıfatını ve buna bağlı yükümlülük ile sorumluluklarını belirlediği için uygulamada belirleyici öneme sahiptir.
Başlıca tanımlar:
Uygulamada öne çıkan noktalar: Anayasa Mahkemesi, erişimin engellenmesi tanımındaki ve benzeri yöntemler ibaresini teknolojik gelişmeler karşısında belirsiz saymamıştır. Uyarı yöntemine ilişkin (r) bendini de Anayasa'ya aykırı bulmamıştır. Trafik bilgisinin kişisel veri niteliği taşıdığını vurgulamıştır. Bireysel başvuru kararlarında, içeriği internete aktaran herkesin somut olayın koşullarına göre içerik sağlayıcı sayılabileceği belirtilmiştir.
Trafik bilgisi tanımının 6527 sayılı Kanunla daraltılması üzerine Danıştay, Yönetmelikteki gibi bilgiler ifadesini yasal dayanaktan yoksun bularak iptal etmiştir. Ceza yargılamasında IP adresi ile kullanıcı eşleştirmesi yapılırken port bilgisi önem kazanmıştır. 7253 ve 7590 sayılı Kanunlarla tanıma port bilgisinin, ardından kaynak ve hedef ifadesinin eklenmesi bu ihtiyaçla bağlantılıdır.
Erişimin engellenmesi tanımındaki ve benzeri yöntemler kullanılarak ibaresi, engelleme tekniklerinin hızla değişmesi karşısında belirsiz sayılmamış ve iptal talebi reddedilmiştir. Uyarı yöntemini tanımlayan (r) bendi de hak arama özgürlüğüne aykırı bulunmamıştır. Mahkeme, kişilik hakkı ihlali iddiasında uyarı yoluna başvurmanın zorunlu olmadığını, doğrudan sulh ceza hâkimine gidilebileceğini belirtmiştir.
“Erişimin engellenmesi usulleri, özel bir uzmanlık ve teknik bilgi isteyen, hızlı, teknolojik ve bilimsel gelişmeler karşısında çok hızlı değişen ve gelişen tekniklerdir. Bu nedenle, bu tedbirlerin neler olduğunun kanun koyucu tarafından önceden tek tek belirlenmesi mümkün değildir.”
Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan trafik bilgisi, belirli veya belirlenebilir kişilere ilişkin olduğundan kişisel veri kavramına girer. Bu bilgilerin idarece sınırsız biçimde temin edilmesine imkân veren düzenleme kişisel verilerin korunması hakkı bakımından değerlendirilmiştir. Trafik bilgisinin işletmecilerden temin edilmesine ilişkin 3. maddenin 4. fıkrası bu karar ile iptal edilmiştir.
“Dolayısıyla trafik bilgisi adı altında istenen bilgiler genel anlamda belirli veya kimliği belirlenebilir olmak şartıyla, bir kişiye ilişkin bütün bilgileri ifade eden kişisel veri kavramı içerisindedir.”
İçerik sağlayıcı, internet ortamına sunulan metin, ses, fotoğraf ve video gibi içerikleri sağlayan kişidir. İnternet ortamında yayımlanan içerikten sorumlu tutulacak kişi somut olayın koşullarına ve sitenin teknolojisine göre belirlenir. Bir web sitesi hazırlayıp içeriği internete aktaran herkes içerik sağlayıcı konumunda olabilir.
“Öncelikle belirtmek gerekir ki erişilebilirliği ve maliyetinin düşük olması nedenleriyle bir internet sitesine veya web tabanlı bilgi paylaşım ağı olan bloga sahip olmak oldukça kolaydır, dolayısıyla bir web sitesi hazırlayan ve hazırladığı bu içeriği internet ortamına aktaran herkes içerik sağlayıcı konumunda olabilir.”
Haberlerin internet arşivinde yayımlanması kişisel verilerin işlenmesi niteliği taşır ve bu işlem Kanun'da tanımlanan içerik sağlayıcı tarafından yapılır. İçerik sağlayıcılar, kişisel verileri internete aktararak kişiler hakkındaki haberlere ulaşılmasını sağlayan kişilerdir. Bu nedenle internetteki şeref ve itibara yönelik saldırılar kişisel verilerin korunması hakkıyla bağlantılı olarak değerlendirilir.
“Kişisel verilerin işlenmesi 5651 sayılı Kanun kapsamında İnternet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanan içerik sağlayıcısı tarafından yapılmaktadır. Bu bağlamda içerik sağlayıcılar, kişisel verileri İnternet ortamına aktaran ve böylelikle gazete arşivi üzerinden kişiler hakkındaki haberleri ulaşılabilir kılan kişilerdir.”
6527 sayılı Kanun ile trafik bilgisi tanımındaki gibi değerler ifadesi çıkarılarak tanım sınırlı hâle getirilmiştir. Bu nedenle Yönetmelikteki erişim sağlayıcı, vekil sunucu ve yer sağlayıcı trafik bilgisi tanımlarında yer alan gibi bilgiler ifadesi yasal dayanağını yitirmiştir. Danıştay bu ifadeyi iptal etmiş, karar İdari Dava Daireleri Kurulunca onanmıştır.
“(...) 6527 sayılı Kanun ile yapılan söz konusu değişiklik incelendiğinde, 5651 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendindeki trafik bilgisi tanımında yer alan "gibi değerler" ifadesinin Kanun metninden çıkarıldığı, dolayısıyla dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinin (g), (ö) ve (ş) bentlerinde yer alan "gibi bilgiler" ifadesinin yasal dayanağının ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.”
İnternet yayınından sorumluların tespiti için öncelikle 5651 sayılı Kanun'daki tanım ve sorumluluk hükümlerine göre değerlendirme yapılmalıdır. Video paylaşım sitesine içerik yükleyen kullanıcı içerik sağlayıcı, siteyi işleten ise yer sağlayıcı olarak nitelendirilmiştir.
“Yapılan yayın nedeniyle, sorumluların tespiti için öncelikle 5651 sayılı yasaya göre değerlendirme yapılması gereklidir. (...) Olayımızda "Haramzadeler 333" isimli kullanıcı içerik sağlayıcı, youtoube sitesi ise yer sağlayıcıdır.”
Bir haber ajansının fotoğrafının internet sitesinde haberde kullanılması, Kanun'daki tanıma göre internet ortamında yapılan yayındır. Bu nedenle Basın Kanunu anlamında yayım faaliyeti sayılmamıştır.
“Kanun yararına bozma konusu olayda, suça konu eylem; sanığın, bir haber ajansının üzerinde hak iddia ettiği fotoğrafı, internet sitesinde kullanarak haber yapması eylemidir. 5651 sayılı Kanun'da bu eylem internet ortamında yapılan yayın olarak adlandırılmaktadır.”
Aynı IP adresi eş zamanlı olarak birden çok abone tarafından kullanılabildiğinden, kullanıcının tespitinde yalnızca IP adresi yeterli olmayabilir. Trafik bilgileri ile port bilgisinin tespit edilerek suçta kullanılan IP adresinin hangi kullanıcıya ait olduğunun belirlenmesi gerekir. Bu yaklaşım, trafik bilgisi tanımına port bilgisinin eklenmesinin uygulamadaki karşılığını gösterir.
“Bu durum, bir IP adresinin eş zamanlı olarak birden fazla abone tarafından kullanılmasına imkan tanımaktadır. Başkanlığımızdan talep edilen internet trafik bilgilerinin ve IP adresine ait Port bilgilerinin tespit edilerek, Başkanlığımıza iletilmesi halinde gereği ivedilikle yerine getirilecektir...”
Köşe yazılarının izinsiz yayımlanması nedeniyle açılan davada, içerik sağlayıcının internet ortamında bilgi veya veriyi üreten, değiştiren ve sağlayan kişi olduğu tanımı esas alınmıştır. Editörleri eliyle içerik üreten sitenin hem yer hem içerik sağlayıcı olduğu, üyelik sözleşmesine dayanan sorumsuzluk savunmasının iç ilişkiyi ilgilendirdiği kabul edilerek karar onanmıştır.
“içeriklerin Onedio editörleri tarafından üretilmesi nedeniyle, davalının hem yer sağlayıcı, hem de içerik sağlayıcı olduğu tespitinin yerinde olduğu, davalı vekilinin üyelik sözleşmesi nedeniyle sitede yayınlanan içerikten üyenin sorumlu olduğuna dair savunmasının, davalı şirket ile üyeleri arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirdiği”
Haber altındaki okuyucu yorumlarındaki hakaret nedeniyle site editörü hakkında açılan davada beraat kararı onanmıştır. Daire, Kanun'daki tanımlara göre editörün kendi haberleri bakımından içerik sağlayıcı, yorumlar bakımından ise yer sağlayıcı olduğunu ve yer sağlayıcının içeriği kontrol yükümlülüğü bulunmadığını kabul etmiştir.
“sanığın yapılan haberler yönünden içerik sağlayıcısı, haber altına yapılan yorumlar sebebiyle yer sağlayıcısı olduğunun anlaşılması, 5651 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer sağlayıcısının yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü olmadığının belirtilmesi karşısında, atılı suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşılmakla”
İnternet sitesindeki yayınlar nedeniyle açılan haksız rekabet ve tazminat davasında, davalının sitedeki içerikle ilgisinin bulunmadığı savunması araştırılmadan içerik sağlayıcı sayılması hatalı bulunmuştur. Kanun içerik sağlayıcı ile yer sağlayıcının hukuki konumlarını ayrı düzenlediğinden, davalının sıfatı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
“5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkındaki Kanun’un 4 ve 5 nci maddelerinde içerik sağlayıcının sorumluluğu ile yer sağlayıcının yükümlülükleri ayrı ayrı düzenlenmiş olup, sorumluluk noktasında da içerik sağlayıcı ile yer sağlayıcının hukuksal konumları farklı düzenlemelere tabi kılınmıştır.”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.