- AdresHukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No: 66/A D: 15, 34865 Kartal/İstanbul
- E-Posta Adresi[email protected]
Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu · Güncelleme: 15.10.2026
ÖZET · 1 fıkra · ~1 dk okuma
TCK 140, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar nedeniyle tüzel kişiler hakkında TCK 60’taki güvenlik tedbirlerine hükmedilmesini öngörür.
Resmî Metin
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
Madde 140– (1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Açıklama
TCK 140, kendisinden önceki maddelerde (132-138) tanımlanan özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağını düzenler. Türk ceza hukukunda tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; TCK 20/2 uyarınca kanunda öngörülen hâllerde yalnızca güvenlik tedbiri uygulanabilir. TCK 140 bu yollamayı özel hayata karşı suçlar için yapar; tedbirlerin türü ve koşulları TCK 60’ta yer alır.
TCK 60’a göre koşullar: Yargıtay kararlarında, faaliyet izninin iptali tedbiri için şu koşullar aranmaktadır:
- Özel hukuk tüzel kişisinin bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunması,
- Suçun bu iznin sağladığı yetkinin kötüye kullanılmasıyla ve tüzel kişi yararına işlenmesi,
- Tüzel kişinin organ veya temsilcilerinin suça iştirak etmesi ve bu kişiler hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi,
- İşlenen suç ile faaliyet izni arasında nedensellik bağı bulunması.
Bu koşullar karar yerinde tartışılmadan, yalnızca şirketin ticari faaliyet izni bulunduğu gerekçesiyle tedbire hükmedilmesi Yargıtay’ca bozma nedeni sayılmıştır. Ceza Genel Kurulu kararlarında da, suç tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse iddianamede uygulanabilecek güvenlik tedbirinin açıkça gösterilmesi gerektiği (CMK 170) vurgulanmaktadır.
Kişisel veri ihlalleri: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 17. maddesi, kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından TCK 135-140 hükümlerinin uygulanacağını belirtir; dolayısıyla veri sorumlusu şirketlerde işlenen 135 veya 136 kapsamındaki suçlarda TCK 140 gündeme gelebilir. Bununla birlikte cezai sorumluluk, eylemi gerçekleştiren gerçek kişilere (örneğin şirket yöneticisine) aittir; tüzel kişi hakkındaki tedbir bu sorumluluğun yanında ayrıca değerlendirilir. KVKK kapsamındaki idari para cezaları ise ceza yargılamasından ayrı bir yaptırım rejimidir.
İlgili Yargı Kararları – TCK m.140 uygulaması
İçtihat özetiFaaliyet izninin iptali için TCK 60'taki şartlar araştırılmadan tüzel kişiye güvenlik tedbiri uygulanamaz.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi
E. 2018/3713, K. 2018/3209, T. 26.04.2018Bozma
TCK 60/1’deki güvenlik tedbiri için kasıtlı suçun tüzel kişinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle işlenmesi ve bu kişilerin mahkûm edilmesi, suçun faaliyet izninin sağladığı yetki kötüye kullanılarak işlenmesi ve tüzel kişi yararına kazanç elde edilmesi gerekir. Bu hususlar araştırılmadan faaliyet izninin iptaline karar verilemez. (Karar TCK 60’a ilişkindir; TCK 140 bu maddeye yollama yapar.)
Karardan alıntı
“TCK'nın 60/1. maddesinde düzenlenen güvenlik tedbirinin uygulanabilmesi için, kasıtlı bir suçun tüzel kişinin organ veya temsilci sıfatını taşıyan kişilerin iştirakiyle işlenmesi ve bu kişiler hakkında işledikleri suç nedeniyle mahkumiyet kararı verilmiş olması, suçun tüzel kişinin faaliyet izninin sağladığı yetki kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi ve bununla tüzel kişinin yararına bir kazanç elde edilmiş olması gerektiği”
İçtihat özetiFaaliyet izninin iptalinde suç ile izin arasında nedensellik bağı aranır; ticari izin bulunması yetmez.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi
E. 2015/15616, K. 2016/3831, T. 07.03.2016Bozma
Faaliyet izninin iptali tedbirinde işlenen suç ile verilen izin arasında nedensellik bağı aranır; şirketin yalnızca ticari faaliyet izninin bulunması yeterli değildir. Suç şirketin faaliyet alanıyla doğrudan ilgili değilse TCK 60 uyarınca tedbire hükmedilemez. (Karar TCK 60’a ilişkindir.)
Karardan alıntı
“İşlenen suçla, verilen iznin kullanılması arasında nedensellik bağı olmalıdır. Ayrıca, özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin bu suçun işlenmesine iştirak etmeleri gerekir.”
İçtihat özetiSuç tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse uygulanacak güvenlik tedbiri iddianamede belirtilmelidir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu
E. 2019/516, K. 2020/433, T. 22.10.2020
CMK 170 uyarınca iddianamede, suç tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse ilgili tüzel kişi hakkında uygulanabilecek güvenlik tedbirinin açıkça belirtilmesi gerekir. Bu kural TCK 140 kapsamındaki tedbirler bakımından da usul güvencesi niteliğindedir.
Karardan alıntı
“suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, ilgili tüzel kişi hakkında uygulanabilecek olan güvenlik tedbirinin açıkça belirtileceği öngörülmüştür.”
İçtihat özetiKVKK 17 yollamasıyla TCK 140'taki tüzel kişi tedbirleri veri işleyen kurumlara da uygulanabilir.
Anayasa Mahkemesi (Norm Denetimi)
E. 2016/125, K. 2017/143, T. 28.09.2017
6698 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarınca kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından TCK 135 ila 140. maddeleri uygulanır; Anayasa Mahkemesi bu yollamayı kişisel verilerin korunmasına yönelik yasal güvenceler arasında değerlendirmiştir. Böylece TCK 140’taki tüzel kişi tedbirleri de veri işleyen kurumlar bakımından uygulanabilir hükümler arasındadır.
Karardan alıntı
“Aksi hâlde Kanun’un 17. maddesinde yer alan kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından 5237 sayılı Kanun’un 135 ila 140. maddeleri hükümleri uygulanacak”
İçtihat özetiŞirket sitesinde kişisel verilerin yayımlanmasında yönetim kurulu başkanı TCK 136'dan bizzat sorumludur.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi
E. 2014/9384, K. 2014/25460, T. 12.12.2014Bozma
Şirketin internet sitesinde katılanın ad, telefon ve fotoğrafının rızası dışında yayımlanmasında, suç tarihinde şirketin yönetim kurulu başkanı olan ve ikrarı bulunan sanık 136. maddeden sorumlu tutulmalıdır; sitenin şirkete ait olması gerçek kişinin cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Karardan alıntı
“sanığın sübut bulan eylemine uyan TCK’nın 136. maddesinde düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturduğu anlaşılmakla, sanığın bu suçtan sorumlu tutularak cezalandırılması gerektiği gözetilmeden”
İçtihat özetiHakkında dava açılan tüzel kişi için düşme değil, "güvenlik tedbiri uygulanmasına yer olmadığına" karar verilmelidir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi
E. 2022/7653, K. 2024/15583, T. 16.12.2024Düzelterek onama
TCK 20/2 uyarınca tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; yalnızca kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri saklıdır. Tüzel kişi hakkında kamu davası açılmışsa, TCK 60 çerçevesinde tedbir koşulları yoksa düşme kararı yerine güvenlik tedbiri uygulanmasına yer olmadığına karar verilmelidir. (Karar TCK 60'a ilişkindir; TCK 140 bu maddeye yollama yapar.)
Karardan alıntı
“suç faili olmasına ve ceza yaptırımına uğramasına yasal olanak bulunmayan ...İnş. Op. Mak. Teks. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi yerine, hatalı değerlendirme sonucu kovuşturma şartı yokluğundan düşme hükmü kurulması hukuka aykırı olup, bahse konu hukuka aykırılık Yargıtay tarafından giderilmiştir.”
İçtihat özetiSuçun şirkete ait işyerinde işlenmesi şirket yararına işlendiği anlamına gelmez; tüzel kişiye tedbir uygulanamaz.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi
E. 2015/7780, K. 2016/1436, T. 09.02.2016
Tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilebilmesi için suçun tüzel kişi yararına işlenmiş olması gerekir. Sanığın suçu sahibi olduğu şirketin işyerinde işlemiş olması, eylemin şirket yararına gerçekleştirildiğini göstermez; bu durumda tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmesi hukuka aykırıdır. (Karar TCK 60'a ilişkindir; TCK 140 bu maddeye yollama yapar.)
Karardan alıntı
“Sanığın üzerine atılı suçu özel hukuk tüzel kişisi olan iş yerinde işlemiş olmasının, sanığın bu eylemini şirket yararına gerçekleştirmiş olduğu anlamına gelmeyeceği gözetilmeden sanığın sahibi olduğu tüzel kişilik hakkında güvenlik tedbirine hükmolunması”
İlkeler karar metinlerinden derlenmiştir; uygulamada kararın tam metni esas alınmalıdır. Künyeler De Jure ve Yargı PRO içtihat veri tabanlarından doğrulanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir şirket kişisel verileri hukuka aykırı işlerse şirkete hapis cezası verilebilir mi?
Hayır. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; TCK 140, TCK 60’taki güvenlik tedbirlerine (faaliyet izninin iptali, müsadere gibi) yollama yapar. Hapis cezası, eylemi gerçekleştiren gerçek kişiler hakkında söz konusu olur.
Faaliyet izninin iptaline hangi koşullarda karar verilir?
Yargıtay kararlarına göre tüzel kişinin kamu izniyle faaliyet göstermesi, suçun bu iznin sağladığı yetki kötüye kullanılarak tüzel kişi yararına işlenmesi, organ veya temsilcilerin suça iştirak edip mahkûm edilmesi ve suç ile izin arasında nedensellik bağı bulunması gerekir. Bu koşullar tartışılmadan verilen tedbir kararları bozulmaktadır.