Yapay Zekâ ile Sesim veya Görüntüm Taklit Edildi: Başvuru ve Korunma Yolları
Son güncelleme: 19.10.2026 · Yazar: Av. Coşkun Genç, İstanbul Bilişim Suçu Avukatı
Kısa cevap: Yapay zekâ ile sesiniz veya görüntünüz taklit edilerek (deepfake) yayıldıysa önce içeriği adresi, tarihi ve paylaşan hesapla birlikte kayıt altına alın, sonra kaldırma yollarını aynı anda işletin. Platforma bildirim, özel hayata dokunan içerikte 5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca erişim engeli başvurusu, Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet (TCK m. 134, 135, 136) ve TMK m. 24–25 kapsamında hukuk mahkemesinden tedbir istenebilir. Sesinizi bir uygulama işliyorsa KVKK m. 13–14 başvurusu da açıktır.
Ses klonlama ve yüz değiştirme araçları artık birkaç dakikalık bir kayıtla bir kişiyi söylemediği sözleri söylerken ya da hiç bulunmadığı bir ortamda gösterebiliyor. Bu yazı, yapay zekâ ile ses veya görüntü taklidi (deepfake) mağduru olan kişinin içeriği nasıl kaldırtacağını, delili nasıl koruyacağını ve hangi mercilere başvurabileceğini anlatır. Genel şantaj suçları ve yapay zekâ hukukunun bütünü bu rehberin konusu değildir.
Yapay zekâ ile sesim veya görüntüm taklit edildiğinde hangi haklarım var?
Kimliğinizi taklit eden sentetik bir içerik, kural olarak kişilik hakkınıza hukuka aykırı bir saldırıdır ve hem ceza hem hukuk hem de kişisel veri hukuku yollarını açar. Türk Ceza Kanunu'nda yapay zekâ içeriğine özgü ayrı bir suç tipi bulunmuyor; bu nedenle somut içeriğin hangi mevcut suç tipine uyduğuna bakılır.
Ses ve yüz görüntüsü, kişiyi belirlenebilir kılan bilgiler olduğu için kişisel veridir. Bir uygulama ya da şirket bu verileri model eğitmek veya taklit üretmek için işliyorsa ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu devreye girer. Kimlik tespitine yarayan teknik işlemden geçirilen yüz ve ses verileri biyometrik veri sayılabilir; KVKK m. 6 biyometrik verileri özel nitelikli kişisel veri olarak sayar ve bunların işlenmesini, maddede sayılan istisnalar dışında yasaklar.
Pratikte dört yol birlikte düşünülür: içeriğin kaldırılması ya da erişimin engellenmesi, failin cezalandırılması için şikâyet, hukuk mahkemesinde saldırının durdurulması ve tazminat, son olarak veriyi işleyen kuruluşa karşı KVKK başvurusu. Bu yollar birbirini dışlamaz; sıralama, içeriğin niteliğine ve yayılma hızına göre belirlenir.
Deepfake içerik hangi suçları oluşturabilir?
Taklit içerik özel hayata ilişkin bir görüntü veya ses taşıyorsa TCK m. 134, kişisel verilerin rıza dışı yayılması söz konusuysa TCK m. 136, verilerin hukuka aykırı kaydı varsa TCK m. 135 gündeme gelir. Aynı fiil başka sonuçlar da doğurabilir; bu durumda suçların hangisinin uygulanacağı dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir.
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134)
Herkes bu suçun faili olabilir. Birinci fıkra, kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal edene bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür; ihlal görüntü veya seslerin kayda alınmasıyla yapılmışsa ceza bir kat artırılır. İkinci fıkraya göre kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır; bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanmasında da aynı ceza uygulanır. TCK m. 139 uyarınca bu suçun soruşturulması şikâyete bağlıdır.
Kişisel verileri kaydetme ve yayma (TCK m. 135–136)
TCK m. 135, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür; veri cinsel yaşam, sağlık veya inanç gibi alanlara ilişkinse ceza yarı oranında artar. TCK m. 136 ise kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiyi iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırır. Bu iki suç şikâyete bağlı değildir; şikâyetten vazgeçilse bile soruşturma sürer. Ayrıntılı inceleme için TCK 135–136 rehberimize bakabilirsiniz.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 136
(1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Yargıtay, kişinin daha önce kendi hesabında paylaştığı fotoğrafların sahte bir hesapta rızası dışında kullanılmasını, görüntü özel hayata ilişkin olmasa bile kişisel verinin hukuka aykırı yayılması olarak değerlendirmektedir. Bu yaklaşım, kamuya açık fotoğraflardan üretilen taklit içerikler için de yol göstericidir. Maddenin güncel metni için TCK m. 136 sayfasına bakılabilir.
"hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması nedeniyle sanığın hukuka aykırı olarak katılanın rızası dışında temin ettiği fotoğrafları, sahte başka bir facebook hesabından yayınlaması eyleminin 5237 sayılı TCK'nın 136. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturduğu gözetilmeden"
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/1675, K. 2024/1466, T. 26.03.2024
Aynı Daire başka bir kararında, yanıltıcı bir izlenim yaratacak biçimde yapılan paylaşımı da aynı çerçevede ele almıştır. Taklit içeriğin amacı çoğu zaman tam olarak budur: izleyende gerçek olmayan bir ilişki, söz ya da davranış algısı oluşturmak.
"sanığın, katılana ait kişisel veri niteliğindeki fotoğrafları, katılanla ilişkilerinin devam ettiği algısı doğuracak biçimde ve katılanın rızasına aykırı şekilde tekrar yayımlaması eyleminin, TCK'nın 136/1. madde ve fıkrasındaki verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturduğuna dair İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin kabulünde dosya kapsamına göre bir isabetsizlik görülmemiş"
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/751, K. 2022/3900, T. 18.05.2022
Klonlanmış sesle yakınlarınızdan para istenmişse olay ayrıca nitelikli dolandırıcılık soruşturmasına konu olabilir. TCK m. 158/1-f, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı dolandırıcılığı üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla yaptırıma bağlar; bu bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Bu konu bilişim yoluyla dolandırıcılık rehberinde ayrıca ele alınmıştır.
Deepfake içerik internetten nasıl kaldırılır? Adım adım süreç
Kaldırma için en hızlı yol, delili sabitledikten sonra platform bildirimi ile resmî başvuruyu aynı gün başlatmaktır. Aşağıdaki sıra, delil kaybını önleyerek içeriğin yayılmasını sınırlamaya yöneliktir.
- Delili sabitleyin: İçeriğin tam adresini (URL), paylaşan hesabın kullanıcı adını, tarih ve saati, görüntülenme ve paylaşım sayısını kaydedin. Ekran görüntüsünün yanında ekran kaydı da alın.
- Çevrenizi uyarın: Sesinizle para veya bilgi isteyen bir arama ya da mesaj varsa ailenize ve iş çevrenize, sizden gelen taleplerin başka bir kanaldan doğrulanmasını söyleyin.
- Platforma bildirin: Kimlik taklidi, sentetik içerik veya mahremiyet ihlali seçeneğini kullanarak bildirim yapın ve başvuru numarasını saklayın.
- Erişim engeli başvurusu yapın: İçerik özel hayatınıza dokunuyorsa 5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığına başvurun ve talebi 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunun.
- Şikâyette bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına delillerle birlikte yazılı şikâyet verin; failin tespiti için platform kayıtlarının istenmesini talep edin.
- Hukuk yolunu değerlendirin: Saldırı sürüyorsa asliye hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir isteyin; veriyi işleyen bir şirket varsa KVKK başvurusunu başlatın.
5651 sayılı Kanun m. 9/A ile erişim engeli nasıl işler?
Bu yol, yalnızca özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler içindir. Başvuruda URL, ihlalin hangi açıdan gerçekleştiğine dair açıklama ve kimliği ispatlayan bilgiler yer almalıdır; eksik başvuru işleme konulmaz. Erişim sağlayıcılar tedbiri en geç dört saat içinde uygular. Başvuran, talebini 24 saat içinde sulh ceza hâkimine sunar; hâkim kararını en geç 48 saat içinde açıklar, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
24.07.2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanun'daki "Başkanlık" tanımı Siber Güvenlik Başkanlığı olarak değiştirilmiştir; başvuru merciini buna göre belirlemek gerekir. Güncel madde metni 5651 m. 9/A sayfasında yer alır.
5651 sayılı Kanun – Madde 9/A (1. ve 5. fıkralar)
(1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.
(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.
Özel hayata dokunmayan taklitlerde hangi yol kalır?
Size ait olmayan bir açıklamayı ağzınızdan veren bir video, özel hayatınızı değil itibarınızı hedef alabilir. Kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hâkimine başvurmayı düzenleyen 5651 sayılı Kanun m. 9, Anayasa Mahkemesinin 11.10.2023 tarihli, E. 2020/76, K. 2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 10.01.2024); mevzuat.gov.tr'deki güncel metin de maddeyi iptal edilmiş olarak gösterir. Bu nedenle böyle içeriklerde platform bildirimi, ceza şikâyeti ve hukuk mahkemesinden tedbir öne çıkar.
Türkiye'den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, ek madde 4/3 uyarınca kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde olumlu ya da gerekçeli olumsuz cevap vermekle yükümlüdür. Ek madde 4/14'e göre hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içerik bildirildiği hâlde 24 saat içinde kaldırılmazsa sosyal ağ sağlayıcı doğan zarardan sorumlu olur.
Hangi yola, hangi merciye ve hangi sürede başvurulur?
Yolların her birinin merci ve süresi farklıdır; aşağıdaki tablo, mevzuattaki süreleri bir arada gösterir.
| Yol | Merci | Süre | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Platform başvurusu | Sosyal ağ sağlayıcı | 48 saat içinde cevap (5651 ek m. 4/3) | İçeriğin kaldırılması veya gerekçeli ret |
| Erişim engeli (özel hayat) | Siber Güvenlik Başkanlığı, ardından sulh ceza hâkimi | 4 saatte uygulama; 24 saatte hâkime sunma; 48 saatte karar (5651 m. 9/A) | URL bazında erişimin engellenmesi |
| Ceza şikâyeti | Cumhuriyet başsavcılığı | TCK m. 134 için fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay (TCK m. 73); m. 135–136 şikâyete bağlı değil | Failin tespiti ve kamu davası |
| Kişilik hakkı davası | Asliye hukuk mahkemesi (davacının veya davalının yerleşim yeri) | İhtiyati tedbir dava öncesinde de istenebilir (HMK m. 389) | Saldırının durdurulması, tespit, tazminat |
| KVKK başvurusu | Veri sorumlusu, ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu | Veri sorumlusu 30 gün; Kurula 30 gün, her hâlde başvurudan itibaren 60 gün | Silme, işlemenin durdurulması, idari inceleme |
Deepfake delili nasıl korunur ve hangi belgeler gerekir?
Delil, içerik kaldırılmadan önce ve kaynağıyla birlikte toplanmalıdır; kaldırılan bir içeriği sonradan ispat etmek çok daha zordur. Sentetik içerik dosyalarında asıl tartışma çoğu zaman "bu ses gerçekten benim mi?" sorusu olduğu için, gerçek ses ve görüntülerinizin de örnek olarak saklanması önem taşır.
- ✓İçeriğin tam URL'si, paylaşım tarihi ve saati, paylaşan hesabın kullanıcı adı ve profil adresi
- ✓Tarih ve saati görünen ekran görüntüleri ile içeriği baştan sona oynatan ekran kaydı
- ✓Mümkünse içeriğin orijinal dosyası; dosya üzerinde düzenleme yapılmamış olmalı
- ✓Sesinizle yapılan arama veya mesaj varsa arama kaydı, numara, mesaj ekranı ve size iletenlerin beyanı
- ✓Platform bildirim numarası, otomatik cevaplar ve platformla yazışmalar
- ✓Karşılaştırma için kendi gerçek ses ve görüntü kayıtlarınız (konuşma, video, sesli mesaj)
- ✓İçeriğin yol açtığı zararı gösteren belgeler: iş kaybı, sağlık raporu, çevreden gelen mesajlar
- ✓Taklidi üreten bir uygulama veya reklam varsa uygulamanın adı, mağaza sayfası ve reklam görüntüleri
Delil kaybolma riski varsa, dava açmadan önce de mahkemeden delil tespiti istenebilir. HMK m. 400, ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti için keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesini talep etme imkânı verir; delil hemen tespit edilmezse kaybolacak ya da ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa hukuki yarar var sayılır. İçeriğin yapay zekâ ile üretildiğinin ortaya konması genellikle adli bilişim incelemesi gerektirir.
Hukuk mahkemesinde ve KVKK önünde neler istenebilir?
Hukuk mahkemesinden saldırının önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi, hukuka aykırılığın tespiti ve maddi ile manevi tazminat istenebilir. TMK m. 24'e göre kişilik hakkına yapılan her saldırı, rıza, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki ile haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır. TMK m. 25 ise bu davaların davacının kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açılabileceğini öngörür.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – Madde 25 (1. ve 2. fıkralar)
Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir.
Davacı bunlarla birlikte, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması isteminde de bulunabilir.
Yapay zekâ ile ses klonlama iddiasının görüldüğü yakın tarihli bir dosyada, tanınmış bir kişinin sesinin bir uygulama aracılığıyla işlenip kullanıcılara istedikleri cümleleri bu sesle söyletme imkânı sunulduğu ileri sürülmüştü. Davalı taraf, kullanılan sesin bilgisayar programıyla değiştirilmiş bir ses olduğunu savunmuştu. Bölge adliye mahkemesi, kişilik hakkı ve kişisel verilere dayanan bu davanın fikri ve sınai haklar mahkemesinde değil genel hükümlere göre görülmesi gerektiği sonucuna ulaştı.
"davacının kişisel verilerinin izinsiz kullanıldığı iddiasına dayalı işbu davada, FSEK'nın uygulanmasını gerektirir bir hususun olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesinde bir isabetsizliğin bulunmadığı"
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2026/1078, K. 2026/1119, T. 22.05.2026
Bu karar, ses taklidi davalarında görevli mahkemenin baştan doğru belirlenmesinin zaman kaybını önlediğini gösterir; dosyada iki ayrı mahkemenin görevsizlik kararı vermesiyle istinaf aşamasına kadar yalnızca görev tartışılmıştır.
Taklidi bir şirket veya uygulama üretiyorsa KVKK m. 13 uyarınca önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur ya da süresinde cevap verilmezse KVKK m. 14'e göre cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet edilebilir. Aynı madde, kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkını saklı tutar.
Deepfake başvurularında sık yapılan hatalar ve istisnalar nelerdir?
En sık hata, içeriği kaldırtmaya odaklanıp delili kaydetmeden önce paylaşan hesapla tartışmaya girmek ya da hesabı engellemektir. Bu, içeriğin silinmesine ve failin izini kaybettirmesine yol açabilir.
- Faili kendi başına araştırmak: Şüphelendiğiniz kişinin hesabına girmek veya verilerini toplamak, size karşı ayrı bir suç isnadına konu olabilir. Hesabınız da ele geçirildiyse sosyal medya hesabının ele geçirilmesi rehberine bakın.
- Şikâyet süresini kaçırmak: TCK m. 134 kapsamındaki fiillerde altı aylık şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmekle başlar; beklemek hak kaybına yol açabilir.
- Yanlış yolu seçmek: m. 9/A başvurusu yalnızca özel hayata ilişkin içerikler içindir; itibar odaklı taklitlerde reddedilme riski vardır.
- Yalnızca ekran görüntüsüne güvenmek: Tek başına ekran görüntüsü itiraza açıktır; URL, ekran kaydı ve orijinal dosya birlikte saklanmalıdır.
- İçeriği yeniden yaymak: Tepki göstermek amacıyla içeriği paylaşmak, görünürlüğü artırır ve zararı büyütür.
İstisnalar da vardır. Açıkça mizah olarak sunulan ve kimseyi yanıltmayan bir taklit, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir; kamu tartışmasına katkı sunan eleştiri ile kişiyi aşağılayan sahte içerik arasındaki sınır her dosyada ayrıca tartılır. Ayrıca içeriğin kaldırılması, arama sonuçlarındaki izlerin kendiliğinden silineceği anlamına gelmez; bu konuda unutulma hakkı rehberi ek bilgi sunar.
İstanbul Yapay Zekâ Hukuku Avukatı ile Başvuru Süreci
Deepfake dosyalarında sonucu çoğu zaman üç nokta belirler: içeriğin kaldırılmadan önce kaynağıyla birlikte kaydedilmesi, özel hayat ile itibar ihlalinin ayrılarak doğru başvuru yolunun seçilmesi ve şikâyet ile tedbir taleplerinin süresinde yapılması. Av. Coşkun Genç Hukuk Bürosu, İstanbul'da yapay zekâ ile ses veya görüntü taklidine maruz kalan kişilere delillerin sabitlenmesi, erişim engeli ve şikâyet başvurularının hazırlanması, hukuk mahkemesindeki tedbir ve tazminat talepleri ile KVKK başvurularında hukuki destek sunar. İstanbul yapay zekâ hukuku avukatı olarak yürüttüğümüz çalışmada her başvuru, içeriğin niteliğine ve yayıldığı platforma göre ayrı ayrı planlanır.
İstanbul bilişim suçları avukatı desteği almak isteyen mağdurlar, içeriğin URL'si, ekran kayıtları, platform yazışmaları ve varsa sesle yapılan arama kayıtlarıyla birlikte iletişim sayfamızdan ön değerlendirme talep edebilir. Faaliyet alanımıza ilişkin genel bilgi bilişim suçları sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 73, 134, 135, 136, 139, 158 – mevzuat.gov.tr
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, m. 2, 9, 9/A, ek m. 4 – mevzuat.gov.tr
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 24, 25 – mevzuat.gov.tr
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 6, 13, 14 – mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 389, 400 – mevzuat.gov.tr
- Anayasa Mahkemesi, E. 2020/76, K. 2023/172, T. 11.10.2023 (RG 10.01.2024, S. 32425) – Anayasa Mahkemesi Norm Kararları Bilgi Bankası
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/1675, K. 2024/1466, T. 26.03.2024
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2020/751, K. 2022/3900, T. 18.05.2022
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2026/1078, K. 2026/1119, T. 22.05.2026
Önemli: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Başvuru yolu ve süreler içeriğin niteliğine, yayıldığı platforma ve fiilin tarihine göre değişir; somut dosyanız için mevzuatın güncel hâli esas alınarak ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.